İnternetin hızla büyüdüğü ve kapsamını genişlettiği günümüz dünyasında sosyal medyanın önemi yadsınamaz boyutlara gelmiş. Durumda insanlar bir yandan facebook ve twitter gibi sosyal ağları kullanırken diğer taraftan alternatif paylaşım alanlarını araştırıyorlar. Bu bakımdan http://www.hocam.com sitesinin iyi bir alternatif olduğunu düşünüyorum. Bütün arkadaşlarıma tavsiye ediyorum. Bu site üniversite gençliğinin internet üzerindeki yeni portalı olmuş durumda.

After 11 September 2001, the world began to focus more attention on terrorism. At that day, terrorism became the most important issue for “security of states”. The purpose of this article is to focus on terrorism and counterterrorism activities in Turkey.

In Turkey, the terrorist organizations are classified into four groups: a)left-wing groups (DHKP-C, Marxist-Leninist Communist Party (MLKP), Turkish Communist Party/Marxist-Leninist Partisan-(TKP-ML(TIKKO)), b) right-wing group(Hezbollah), c) separatist groups(PKK) and d) Al-Qaeda connected terrorist groups.

As indicated in “Europe Union Terrorist List May 2006”, there have been three active major terrorist groups in Turkey. Their names are Great Eastern Islamic Riders (IBDA-C, İslami Büyükdoğu Akıncılar Cephesi), Kurdistan Worker’s Party (PKK, Kürdistan İşçi Partisi) and Revolutionary People’s Liberation-Front (Devrimci Halk Kurtuluş Partisi).

In this article, it will be discussed these terrorist groups structures. There are main eight questions to answer. They will be answered towards questions and they will also be identified these terrorist groups features. In addition to answering questions, it will be given some statistics, numbers and sources.

A) What terrorist groups have you been active in your country? Who are/were the members of these groups?

As above mentioned, there are three major terrorist groups in Turkey. They are PKK, IBDA-C and DHKP-C. They are also the most known terrorist groups among the people. Now, they will be given information about all of them and singly.

PKK has founded 1970s. PKK’s operational period has started since 1978. Its members are some complicated for thirty-eight years. PKK has been supported fairly among the Kurdish Population in Turkey. As indicated in statistics about PKK members profile shows us that 54% of the members are aged 14 to 25, 34% 26 to 37 and 12% 38 to 58. University graduates make up 11 % of the members, high school graduates 16 %, secondary school graduates 13 %, primary school graduates 39%, literate non-graduates 12% and illiterates 9%.

IBDA-C has founded 1970. It has gone to the violence in 1990s by its leader Salih Mirzabeyoğlu. The precise number of the IBDA-C’s members is unknown yet. However, reliable sources estimate its membership to be around 100 cadres.

As indicated in statistics about IBDA-C, 2,5 % of the members are aged 10 to 14, 72,5 % 15 to 24, 17 % 25 to 29, 6 % 30 to 34 and 2 % 35 to 64. University graduates make up 22,5 % of the members, high school graduates 40 %, secondary school graduates 14 %, primary school graduates 19 %, literate non-graduates % 2,5 and illiterates 1,5%.

DHKP-C is Marxist and Leninist Party in the Turkey. There are many members in Turkey and Europe. It uses guerilla tactics of Cuba’s Fidel Castro. According to official report, 65 % of the members are aged 14 to 25, 16,8 % are 25 to 30 and 17,5 % are older than 30. University graduates make up 20,4 % of the members, high school graduates 33,5 %, secondary school graduates 14 %, primary school graduates 29,9 % and illiterates 1,9 %.

B) What goals have the respective terrorist groups tried to achieve? Have they changed over the time? Why?

PKK’s main goals have been to create independent and socialist Kurdish State in Kurdistan; Kurdistan means that, a geographical region that comprises parts of southeastern Turkey, northeastern Iraq, northeastern Syria and northwestern Iran, where the Kurdish population is the majority. After 11 September 2001, PKK has changed its strategy. After the capture of Abdullah Öcalan (the leader of PKK), PKK’s tactic “conventional fighting” move to “improvised explosive devices” rather than direct confrontation.

Following to capture of Öcalan, (1999 – ) the organization announced “peace initiative” and used “cultural and human rights idiom”. The organizations hard-line militant group took control and renounced the self-imposed ceasefire with the turn of 2004.

IBDA-C’s main goal is to create a “Sunni Islamic Federate State in Middle East” and re-establish the Caliphate. They are especially enemy to Shia, Alevi, Christian and Jewish interests. IBDA-C wishes to destroy Turkey’s secular and constitutional system and replace it with religious state, first in Turkey and then throughout the world. Necip Fazıl Kısakürek was a great poet and thinker who lived in Turkey, is a source of thought of IBDA-C doctrine with his “pure Islamic values” idea. Necip Fazıl Kısakürek was seen as the pioneer of “ideal Islamic society” by the founders of IBDA-C.

DHKP-C adopts a Marxist and Leninist ideology and holds anti-US and anti-NATO positions. They think that Turkish government is under the control of Western imperialism and seeks to destroy and escape from it. The current agenda of the DHKP-C(after 11 September 2001) have focused on USA occupation in Iraq, and the abolition of one – to three man prison cells, called F-Types. The prisons are part of an effort by the Turkish authorities to reduce the problems caused by holding a large number prisoner convicted of terrorism or organized crime in dormitory style prisons.

C) How much popular support have the terrorist groups enjoyed? Has it fluctuated over time? What domestic political socio-economic and other factors appear to be/had been conducive to the recruitment by the terrorist group?

PKK has a great support among the Kurdish People in Turkey. Its ideology claims to generate equality of gender. The organization increased its number of members through the recruitment of women from different social structures and environments, such as women from families that migrated to several European countries after 1960 as guest workers.

The organization used the children as a military force within its army. When asked why the children stayed in the organization, two thirds stated that they were afraid of being caught as reprisals are not just limited to physical harm towards the militant; their families would be at risk as well. Five percent said that it was from fear of punishment by the Republic of Turkey.

PKK has had party groups such as HEP/HADEP/DEHAP/DTP. On the other hand, PKK perceived Turkish society as one that deformed by capitalism and imperialism. It is based on both political and socio-economic factors. The PKK unleashed its aggression on enemies spanning all classes (farmers, business, etc.) and those that it considered puppets of the state. There are poor life conditions in Kurdish Area in southeastern Turkey.

IBDA-C is proving support from non-secular environments (especially who supports Islamic state approach) who are against the constitutional and secular state system of Turkey. According to IBDA-C thinkers, Turkish regime is collaborating with West. After 11 September 2001, there are many domestic socio-politics factors to recruit by the terrorist group. One of them, IBDA-C identifies itself as a protecting Islam (like Al-Qaida in international arena). So, the organization also produces propagandist literature put out in bookstores and on the internet, which has the potential to attract new members, including those from other countries. IBDA-C is attacking to especially churches, charities, minority-affiliated targets, TV transmitters, newspapers, pro-secular journalists, Ataturk statues, taverns, banks, clubs, and tobacco shops, tradesmen to intimidate the civil people and to find finance for the organization.

. IBDA-C had claimed responsibility for the dual synagogue bombing in Istanbul on November 15, 2003, which killed 24 and injured 255, as well as subsequent attack on the HSBC Bank and British Consulate on 20 November 2003. But there was also claim about joint bombing attack with Al-Qaida network.

DHKP-C is providing support among the people both who has a Marxist ideology and who against USA and West policies. In 1994, the organization was separated two parts. The main group led by Dursun Karataş and named DHKP-C, after that time, DHKP-C has been changed up to now in its actions. During the 1990s years, DHKP-C attacked towards U.S. military and diplomatic personnel and facilities. In 1996, the group assassinated Özdemir Sabancı, o prominent Turkish businessman and two others. Since 2001, the group had started to use suicide bombings. In addition, the group has deployed improvised explosive device against the Turkish police and military targets

D) How have the terrorist groups financed their operations and activities?

PKK has a big budget as estimated nearly 500 million Euros. PKK has been collecting money from its members such as private donations, both individuals and organizations contributions, Kurdish businessmen’s aids from southeastern Turkey, through the sale of various publications etc.

Kurdistan Workers Party (PKK) also has been financing its separatist movement by extorting narcotics traffickers and engaging in the trade themselves. French law enforcement estimates that the PKK smuggles 80% of the heroin in Paris the British Foreign Office has made a similar estimate for Britain. PKK has also earning money from commercial activities and donations.

IBDA-C does not have many followers, despite the organization’s high profile. Many of its actions are carried out for the sole purpose of enhancing its image as a power to be reckoned with. So, IBDA-C hasn’t got a big budget. But it can provide money from its sympathizers especially in Europe. It has also incomes from such as oblation skins income (in Religion Kurban Bayram etc.),

DHKP-C has many finance sources with different ways. For instances, seizing and theft, membership free to society, ransom, extortion, publications incomes, commercial activities, forgery, human trade, narcotic smuggling.

E) Have any terrorist groups in your country benefited from foreign support? Any the evidence of linkages to international terrorist networks?

PKK received many supports from many countries. 1979–1999, PKK has taken support from Syria strongly. After the undeclared war between Turkey and Syria (1999), Syria placed restrictions on PKK activities on its soil. Turkey is expecting positive developments in its cooperation with Syria in the long term. After 2001, Syria and Turkey agreed to fight against PKK together in their lands.

Support from Iran for PKK is cut when the PKK forces of Iran (PEJAK) attacked the Iranian forces. Iran has put PKK names in terrorist organization list. After 2001, Iran and Turkey collaborated against PKK forces. Support from Greece, During the Cold War period was strong. Greece supplied to PKK, training camps and rebels.

Support from Soviet Union, According to one speculation, Abdullah Öcalan was trained in Soviet Union. Now, after 2001, Russia hasn’t put PKK’s name as a terrorist organization in the list of terrorist groups yet.

Support from U.K, there has been T.V. broadcasting for five years. Until, its license was revoked by the regulators Independent Television Commission (ITC) in 1999 due to a breach of ITC guidelines and perceived pro-PKK bias. In December 2008, U.K. detained some members of PKK and seized assets of PKK’s man in Britain, Selman Bozkur. Support from various E.U. States, They have given the permission to use their broadcasting frequency by PKK such as MEDYA TV(Belgium), ROJ TV(Denmark), etc.

On the other hand, some of PKK leaders lived and moved freely such as Hıdır Yalçın, Rıza Altun, Zübeyir Aydar, and Ali Haydar Kaytan in Europe Countries. Even they were wanted by Interpol, they could have gone move freely.

According to some debates (coming from especially “Turkish Think Thanks” and American Journalist Seymour Hersh), in 2007, was claimed that U.S. supported PJAK which knows Iran’s PKK forces, to use it against Iran’s Army at the north-western Iran. It was clandestine war.

IBDA-C has many supports in Europe. Especially in Germany, the organization has almost 600 supporters. It has also some supporters in Western Europe Countries. Even IBDA-C and Al-Qaida have similar aims and structures there is no real evidence on cooperation between them.

F) What kind of counterterrorism measures has the national government adopted? Have they changed over time? Why?

Before giving information about counterterrorism measures of Turkey, it must be explained and identified “Turkish National Police and Counter-Terrorism Structure”.

In Turkey, counterterrorism activities are overseen by the Ministry of Interior. Under the Ministry of Interior, there are two major entities that responsible for anti-terrorism tasks: “Turkish National Police” and “gendarmerie”. Police are responsible for urban areas and gendarmerie is responsible for rural areas. There is also the National Intelligence Agency (MIT – Milli İstihbarat Teşkilatı) which has some authorities along with Intelligence Service within Turkish National Police (TNP).

About counter-terrorism, there are three departments in TNP which are responsible for responding the terrorism. They are mainly Intelligence Department, Special Operations Department and Anti-Terrorism Department. These departments are organized based on two structures. First unit is the headquarters within TNP in Ankara. Second structure is the counterpart divisions in cities and districts.

Counter Terrorism Strategies in Turkey

Turkey has used a variety innovative approach to combat terrorism. “Diplomacy” and “Addressing the cause of terrorism” are most important elements of counter-terrorism strategies in Turkey.

Diplomacy

Turkish diplomacy about counter-terrorism case mostly has bilateral relations. On Syria case against the leader of PKK, Abdullah Öcalan’s existence in there, Turkey put into practiced a good example of efficient diplomacy towards Syria.

In fact, one of the major challenges for the Turkish government is to live up to the growing demand for the leadership form and maintain an active international coalition. Turkey suffers from lack of support and sensitivity even from NATO members such as Belgium. For instance, Belgium court refused to extradite Fehriye Erdal, a member of DHKP-C terrorist organization and one of the individuals who assassinated Özdemir Sabancı, was prominent businessman in Turkey.

Addressing the Cause of Terrorism

Turkey has also sought to undermine the sources of terrorism. Especially, it has some problems in southeast part of Turkey. To gain additional support, PKK has been exaggerating the so-called discrimination against the Kurdish population and prohibition of Kurdish language in there.

As a response concerning these allegations, Turkish Parliament enacted a “recognizant law for Kurdish language”. At the same time, Southeast Anatolia Project (GAP) was started by government and improved to seek the economics and social conditions in the region. Additionally, state provided funds for building some new recreation area, expanding employment opportunities etc.

Terrorist Organizations

PKK is listed as a terrorist organization by a number of states and organizations, including the United States, NATO and the European Union. It is listed as one of the 12 active terrorist organizations in Turkey according to “Counter Terrorism and Operations Department of Turkish Police” in 2007. Turkey labeled the organization as an ethnic secessionist organization that uses terrorism and the threat of force against both civilian and military targets for the purpose of achieving its political goal.

After 2001, there were many counter-terrorist measures, implemented by Turkey Government. In 2003, Turkish government came up with a series of suggestions and policies to deal the final blow to “PKK terrorism”, as it officially known.

The parliament enacted the “Reinstatement into Society Law” (Topluma Kazandırma Yasası) which was similar to the juridical mechanism of “plea bargaining” in that members of terrorist organizations would receive amnesty or a reduction in sentence in exchange for becoming state witnesses.

Turkey’s state has been in a big struggle against the IBDA-C. After, 11 September 2001, IBDA-C has been encountering many events in the “Turkish Politics Life”. So, Turkey applied many counter-terrorism applications. Salih İzzet Erdiş who was known leader, was captured at 1998 and sentenced to death in 2001. Then Erdiş’s death sentence was later changed when Ankara abolished the death penalty in August 2002. In March 2004, when a Turkish court emitted Erdiş a 20-year prison sentence for using handmade explosives and weapons in a riot against authorities at Metris Prison.

Turkey has also had big problem with DHKP-C, during the 2000s years. After 11 September 2001, DHKP-C has added suicide bombings to its operations in 2001 against Turkish Police both in January and September. DHKP/C female suicide bomber Şengül Akkurt’s explosive belt detonated by accident on May 20, 2003 in Ankara, in a restroom, while she was preparing for an action. On 24 July 2004, Semiran Polat of DHKP-C’s member has exploded bomb on a bus in Istanbul and three people have died in there. On July 1, 2005, Eyüp Beyaz of DHKP-C’s member was killed in Ankara. He attempted to suicide bombing attack in front of the Ministry of Justice.

G) Which counterterrorism worked best? What did not work? Why?

There have been many good-counterterrorism measures, implemented by Turkey government. Some of them worked efficiently and also some of them didn’t work effectively.

First of all, on the one hand after applying “Reinstatement into Society Law” in 2003, the government of Turkey got advantages against PKK, many terrorists who were in the mountains and other countries (especially Iraq and Iran borders) surrendered to Turkish Police, Gendarmerie and Army.

On the other hand Turkish Army has attacked PKK targets in Turkey-Iraq Border in Northern Iraq Region twice in 2007 and 2008. So, a lot of bases of PKK in Northern Iraq, has been destroyed.

Secondly, Turkish Police has started to serious struggle against IBDA-C members and organization itself. The Capturing of Erdiş, who was leader of IBDA-C, strokes the organizations structure and ability of action. In the latest period, DHKP-C couldn’t have done prominent action in Turkey.

Thirdly, Turkish Police has pursued big struggle against the members of DHKP-C in recent years. A lot of members of DHKP-C have been arrested by the Turkish Police. Since 2001, terrorism has been come the most important subject in the world by the USA, Turkey was also improved their counterterrorism skills against the terrorism.

H) To what extend has international cooperation facilitated the fight against terrorism in your country? Has the European Union made any contributions?

Turkey and Europe Union have bilateral relations against international terrorism. They improved operational engagement and exchange of intelligence evidence. According to “Turkey-EU Strategic Partnership 2007/2008 Report” They enhanced co-operation on the terrorist threat posed by PKK/KONGRA-GEL, particularly it activities in EU area, including terrorist financing and propaganda, in accordance with UNSCRs 1373, 1624 and 1566. They have also enhanced cooperation on the threat from Al-Qaida and other associated extremist groups. Turkey and Europe Union improved mutual understanding of crime and the harm both Turkey and EU.

On the other hand, Turkey’s long effort to combat terrorism has produced many benefits for itself. Additionally, these benefits could be transferred to international community easily.

Firstly, Turkish law enforcement agencies have gathered intelligence wide variety of groups and their ideological and tactical characteristics. Turkey, by sharing this knowledge can be invaluable of source of information for on-going and future terrorism-related investigations.

Secondly, Turkish law enforcement agencies, particularly TNP, have shared this knowledge and experience by training other law enforcement agencies in the region and around the world. More importantly, Turkey could be a bridge for capacity building, transforming global concerns into strategic partnership with a cooperative approach.

SOURCES

Books and Articles

BARNHARDT, Stephan R. (2002), New International Terrorism and Violence Guide, (Manchester: Trafford Publishing)

DENISE, Natalie (2005), Kurds and the state, (New York: Syracuse University Press)

FERHAD, İbrahim, GÜLİSTAN, Gürbey (2000). The Kurdish Conflict in Turkey: Obstacles and Chances for Peace and Democracy. (New York, St Martin’s Press)

KATZMAN, Kenneth (1998-08-27). “Terrorism: Middle Eastern Groups and State Sponsors, 1998 August 27,“. GlobalSecurity.org.

“Kongra-Gel, KADEK, PKK“. Global Security. Retrieved on 2005–04–01.

OLSON, Robert W. (1996), The Kurdish Nationalist Movement in the 1990s: Its Impact on Turkey and the Middle East, (Kentucky: University Pres of Kentucky)

ORTTUNG, Robert W., MAKARYCHEV, Andrey(2006), National Counter-Terrorism Strategies(Belgium: IOS Press)

“The Workers’ Party of Kurdistan (PKK)“, Republic of Turkey, Ministry of Foreign Affairs. Retrieved on 2008–10–09.

“Terrorism, financing of its activities“, Republic of Turkey, Ministry of Foreign Affairs. (Retrieved on 2008–07–10)

Internet Sources

Turkey EU Strategic Partnership 2007-2008 (2008), http://www.fco.gov.uk/resources/en/news/2007/10/fco_not_251007_turkukstratpart

The Islamic Great Eastern Raiders-Front(IBDA-C),

http://fas.org/irp/world/para/ibda-c.htm

Türkiye’de Faaliyetlerine Devam Eden Başlıca Terör Örgütleri, http://www.egm.gov.tr/temuh/terorgrup1.html

Pike, John (2004–05–21). “Revolutionary People’s Liberation Party/Front (DHKP/C)”. Federation of American Scientists. http://fas.org/irp/world/para/dev_sol.htm.

Retrieved on 2009–01–07.

Kurdistan Worker’s Party(PKK),

http://fas.org/irp/world/para/pkk.htm

Office of the Coordinator for Counterterrorism, “Foreign Terrorist Organizations”. U.S. Department of State http://www.state.gov/s/ct/rls/fs/08/103392.htm

Retrieved on 2009–01–07.

Prepared by,

İskender Karakaya,

Erasmus Exchange Program MA Student,

No: 89488475

Introduction

11 September 2001 terrorist attack has changed many things in the world. Not only USA and its people but also other countries people and its policy makers had believed that USA and its technologic supremacy hadn’t been defeated. But while terrorists with two planes were crashing the World Trade Center’s Twin Towers and Pentagon they were changing the perceptions of terrorist attacks, known by a lot of states.

In this article I aimed to answer some questions. With George W. Bush’s Presidentship, USA faced new threats and entered the new term in its foreign policy. After 11 September 2001, USA has declared two National Security Strategies. In this paper, I will evaluate and discuss these strategies. I will try to determine differences and similarities between them. Finally, I am going to conclude my evaluation according to realities of USA National Security Strategies (NSS).

I) War on Terrorism:

When Second Bush Term comes, in his letter introducing the 2006 National Security Strategy of the USA, President Bush begins portentously (and controversially): “America is at war. This is a wartime national security strategy required by the grave challenge we face—the rise of terrorism fueled by an aggressive ideology of hatred and murder, fully revealed to the American people on September 11, 2001. This strategy reflects our most solemn obligation: “to protect the security of the American people” (THE WHITE HOUSE, 2002:2)

President Bush is clearly writing not of any traditional inter- State war, but rather of what he has called the ongoing “war on terror”, or as the Pentagon has more recently called it, the “long war”. The assertion that there is an ongoing war leads the President to repeat the controversial legal claims on the use of force made earlier in the 2002 National Security Strategy, and in particular to a reaffirmation of the Bush doctrine of pre-emptive self-defense. (JERVİS, 2005:37) This article will consider whether the 2006 National Security Strategy adds anything to its predecessor as regards the use of force. Does it develop the Bush doctrine of pre-emptive self-defence? How does the USA apply the law of self-defence to attacks by and against non-State actors in the war on terror?

In May 2003, the USA had announced that major combat operations in Afghanistan and Iraq was over, but that the war on terror continued. U.S. Defence Secretary Rumsfeld proclaimed that major combat operations in Afghanistan were over, following the overthrow of the Taliban regime which had supported Al-Qaida terrorists; Operation Enduring Freedom had been initiated in October 2001 in response to the terrorist attacks of 9/11.(GRAY, 2003:64)

President Bush proclaimed that major combat operations in Iraq were over after the toppling of Saddam Hussein. With regard to Iraq, President Bush asserted that “The battle of Iraq is one victory in a war on terror that began on September 11, 2001 and still goes on… The liberation of Iraq is a crucial advance in the campaign against terror. We’ve removed an ally of Al-Qaida and cut off a source of terrorist funding”. (HOFMANN, 2006:95) This is a renewal of his earlier controversial attempts to establish a link between the regime of Saddam Hussein and Al-Qaida terrorists. In the lead up to Operation Iraqi Freedom, the Bush administration claimed that these links existed, in an attempt to justify the use of force against Iraq as part of the war on terror. But no evidence for the existence of such a link was produced before the invasion of Iraq in 2003.

II) The promotion of freedom

As we have seen, a major focus of President Bush’s letter introducing the 2006 National Security Strategy was the war on terror. However, in his introductory letter, President Bush also went on to stress the “promotion of freedom”: “America also has an unprecedented opportunity to lay the foundations for future peace. The ideals that have inspired our history—freedom, democracy, and human dignity—are increasingly inspiring individuals and nations throughout the world. And because free nations tend toward peace, the advance of liberty will make America more secure”. (THE WHITE HOUSE, 2006:2)

In the 2006 National Security Strategy when it said that “The form that freedom and democracy take in any land will reflect the history, culture, and habits unique to its people”. The tactics of the USA in its support of the “advocates of freedom” will vary, reflecting where each government is on the path from freedom to tyranny.(THE WHITE HOUSE, 2006:22)

III) The National Security Strategy and Pre-Emptive Self-Defence

A) Backround: 2002 National Security Strategy

The 2006 National Security Strategy largely reaffirms the 2002 National Security Strategy and repeatedly refers back to its provisions on the use of force and other topics. Almost every section of the 2006 Strategy begins with a summary of the equivalent section of the 2002 Strategy.

The 2002 National Security Strategy was a dramatic document which provoked much discussion. It was intended to address the need to transform the defence of the nation in response to the end of the Cold War and the emergence of new threats from terrorist attacks following 9/11.(PILLAR, 2003:67)

Its most important feature as regards international law on the use of force was its support for a doctrine of pre-emptive self-defence: “The USA has long maintained the option of pre-emptive actions to counter a sufficient threat to our national security . . . To forestall or prevent . . . hostile acts by our adversaries, the United States will, if necessary, act pre-emptively”.(FRASER, 2005:98) In this context, it suggested a fundamental change in the law on the use of force, in particular on the scope of self-defence. It called for a re-examination of the requirement of imminence in the law of self-defence. It said international law recognized that the use of force against imminent attack was permissible, and went on “We must adapt the concept of imminent threat to the capabilities and objectives of today’s adversaries”.(THE WHİTE HOUSE, 2002:15) Thus, the 2002 Strategy did refer expressly, but very briefly—and controversially— to international law, in claiming that, for centuries, international law had recognized that nations need not suffer an attack before they could lawfully take action to defend themselves.

B) Operation Iraqi Freedom 2003

The 2002 US National Security Strategy was produced after the terrorist attacks of 9/11 and after the USA had undertaken Operation Enduring Freedom in Afghanistan in response to those attacks. However, it was obviously written with special regard to Iraq when it described the threat posed by rogue regimes which might acquire weapons of mass destruction (WMD) and supply them to global terrorists hostile to the USA and its friends. It is widely acknowledged that Operation Iraqi Freedom demonstrates the danger of pre-emptive action. (AREND, 2008:95)

The Iraq Survey Group set up by the coalition forces after the invasion provided final confirmation of this in October 2004: “after some 1500 inspectors had spent 16 months and US$6000 million scouring the cities and deserts of Iraq, they had found no WMD or any programmes to manufacture them”. The Iraq Survey Group did, however, assert that Saddam Hussein had intended to develop such weapons. The debate continues as to whether it was faulty intelligence or misuse of intelligence involving the politicization of the intelligence services by governments, or both, that led to the assertion the Saddam Hussein was developing WMD and to the decision to use force. President Bush acknowledged in the 2006 National Security Strategy., “Our intelligence must improve”.(THE WHITE HOUSE, 2006:29)

However, he said there would always be some uncertainty about the status of hidden programmes, since proliferators are often brutal regimes that go to great lengths to conceal their activities. And Saddam’s strategy of bluff, denial and deception is a dangerous game that dictators play at their peril. It was Saddam’s reckless behavior that demanded the world’s attention, and it was his refusal to remove the ambiguity he created that forced the United States and its allies to act. “We have no doubt that the world is a better place for the removal of this dangerous and unpredictable tyrant, and we have no doubt that the world is better off if tyrants know that they pursue WMD at their own peril”.(THE WHITE HOUSE, 2006:5)

C) Pre-Emptive self-defence in the 2006 National Security Strategy

In his letter introducing the 2006 Strategy, President Bush says, “We fight our enemies abroad instead of waiting for them to arrive in our country”, and the 2006 National Security Strategy makes a continuing strong commitment to pre-emptive action. It asserts that “The place of preemption in our national security strategy remains the same”.(THE WHITE HOUSE, 2006:23)

The 2006 Strategy repeats the 2002 position that in fighting terrorism, the USA can no longer rely on deterrence; the fight must be taken to the enemy. However, the 2006 National Security Strategy no longer refers merely to the threat posed by “shadowy networks of individuals” as President Bush’s introduction to the 2002 version had done; it now attempts to identify much more precisely the nature of the terrorist threat. The main danger is said to come from “Islamic extremists”, although the Strategy nevertheless maintains that “the war on terror is a battle of ideas, it is not a battle of religions”. (FUKUYAMA, 2007:18) It discusses the causes of terrorism at some length and contests the view that the invasion and occupation of Iraq led to an increase in terrorism.

President Bush has attributed a clear three-step political agenda to “Islamic extremists” or “Islamo-fascists”. First, they want to end American influence in the Middle East because the USA stands for democracy and peace; second, they want to use the vacuum created by an American retreat to gain control of a country, a base from which to launch attacks and conduct their war against non-radical Muslim governments; and third, they believe that controlling one country will rally the Muslim masses, enabling them to overthrow all moderate governments in the region and establish a radical Islamic empire that spans from Spain to Indonesia.

On the other hand, not only is there no mention of international law on the law of force, but also there is almost any reference to the UN in the 2006 Strategy. As in the 2002 Strategy, there is no recognition of the primary role of the Security Council in the maintenance of international peace and security.

D) Rogue States – 2002 and 2006

In 2002, the Strategy identified the most serious challenges to US national security as emanating from the dual threat of rogue States developing WMD and of terrorists who might acquire such weapons. It singled out Iraq and North Korea, and said “We must be prepared to stop rogue States and their terrorist clients before they are able to threaten or use weapons of mass destruction against the United States and our allies and friends”(THE WHITE HOUSE, 2002:14).

In the 2006 Strategy, the focus shifts to Iran and Syria as State sponsors of terror: “Some states such as Syria and Iran continue to harbor terrorists at home and sponsor terrorist activity abroad”. (THE WHITE HOUSE, 2006:9) In the context of proliferation of WMD, the Strategy singles out Iran again: “We may face no greater challenge from a single country than from Iran”. This is not only because of its attempts to develop nuclear weapons, but also because of broader concerns. “The Iranian regime sponsors terrorism; threatens Israel; seeks to thwart Middle East peace; disrupts democracy in Iraq; and denies the aspirations of its people for freedom”.

IV) Humanitarian Intervention and the 2006 Security

As was mentioned earlier, a major focus of the 2006 US National Security Strategy is on democracy and its power to transform. Does this stress on the “promotion of freedom” lead the USA to call for pro-democratic invasion, regime change or humanitarian intervention?

The USA certainly does not expressly support the use of force to implement democracy in the Strategy. It spells out at length the tools at the disposal of the USA to end tyranny and promote effective democracy, but it does not include in this list any right to use force for these ends. This is a further indication that the USA, despite its willingness to call for regime change in States such as Afghanistan and Iraq, does not wish openly to espouse any doctrine of pro-democratic invasion.(NEACK, 2003:101)

The 2005 UN World Summit had accepted a doctrine of a “responsibility to protect” in its final Outcome Document, this doctrine proved more appealing to States than the earlier doctrine of humanitarian intervention had been. It is significant that the USA says very little on this issue in its 2006 National Security Strategy. Even though it has accepted that States without effective government pose a threat in the context of the war on terror, the USA in the 2006 National Security Strategy does not openly espouse the doctrine of the “responsibility to protect” in cases of humanitarian crisis.

VI) The use of force against non-State actors and the 2006 Strategy

The focus on the war on terror in the 2006 Strategy necessarily raises the issue of the current state of the law on the use of force by and against non-State actors. The Strategy says that the need for action on WMD requires new approaches: both offences and defences are “necessary to deter State and non-State actors, through denial of the objectives of their attacks and, if necessary, responding with overwhelming force”. In the 2006 Strategy, the USA and its allies in the war on terror make no distinction between those who commit acts of terror and those who support and harbor them, because they are equally guilty of murder. (THE WHITE HOUSE, 2006:22)

Conclusion

After 11 September 2001, the terrorist attacks have changed many things in the world. In this article, it has been aimed that what are the differences between 2002 and 2006 American National Security Documents. With Bush Era, USA has implemented “unilateral actions” policies than “co-operation” policies. In 2002 NSS Document, USA has declared “war on terrorism” to protect the security of the American people. George Bush said “it will be long-war”, and the time or eight years administration, justified him. Because so-called “Bush Doctrine” brought the world, only “war, terrorism and security anxieties”. In other words, with 2002 NSS, the world has seen “pre-emptive strike doctrine, Afghanistan and Iraq Wars, rogue states term etc”

The 2006 NSS in a way largely recognition the 2002 NSS and repeatedly refers back to its provisions on the use of force and other topics as I mentioned above. When 2006 NSS Document was declared, USA priorities focused on “Iran and Syria” as sponsorship of terrorism. Especially Irak was identified as a terrorist state that it the Iranian regime sponsors terrorism and also threatens Israel; seeks to thwart Middle East peace; At the same time disrupts democracy in Iraq; and denies the aspirations of its people for freedom.

Finally, In George W. Bush’s eight years administration, both USA and the world face new threats and new problems. But namely, we have seen and tested that the world would be different than the cold war period.

BIBLIOGRAPHY

Books

COX, Michael and STOKE, Doug (2008), US Foreign Policy,(Oxford: Oxford University Press)

GADDIS, John Lewis (2005), Strategies of containment: a critical appraisal of American national security policy during the Cold War, (New York: Oxford University Press)

FRASER, Cameron (2005), US foreign policy after the Cold War: global hegemony or reluctant sheriff? , (London: Routledge)

F. HOGE Jr, James and ROSE, Gideon (2003), American foreign policy: cases and choices, (New York: Council of Foreign Affairs)

GRAY, Christine (2003), International Law and Use of Force, (Oxford: Oxford University Press)

GRAY, Christine (2002), “The U.S. National Security Strategy and the new Bush Doctrine on Pre-Emptive Self-defence, (Chinese JIL, vol.3, s.437)

HOFMANN, Stanley (2006), Chaos and violence: what globalization, failed states, and terrorism mean for U.S. foreign policy, (Lanham: Rowman & Littlefield)

JERVİS, Robert (2005) American foreign policy in a new era, (New York: Routledge)

KALICKI, Jan H. and GOLDWYN, David L. (2005), Energy and Security: Toward a new foreign policy strategy, (Washington, D.C.: Woodrow Wilson Center Press, Baltimore; Johns Hopkins University Press)

, Laura (2003), The new foreign policy: U.S. and comparative foreign policy in the 21st century, (Lanham: Rowman & Littlefield)

PILLAR, Paul R.(2003), Terrorism and U.S. foreign policy, (Washington, D.C.:Brookings Institution Press)

Articles

Arend, Anthony Clark, “International Law and the Preemptive Use of Military Force,” The Washington Quarterly, Vol. 26, No. 2 (Spring 2003), s. 89–103.

Asmus, Ronald and Larry Diamond, “A Transatlantic Strategy to Promote Democratic Development in the Broader Middle East,” The Washington Quarterly, Vol. 28, No. 2 (Spring 2005), s. 7–21.

Biddle, Stephan and Pollack Kenneth M., “How to Leave s Stable Iraq,” Foreign Affairs, Vol. 87, No. 5 (Sep-Oct 2008), s. 40–58.

Campbell, Kurt M. and Steinberg, James B., “Managing Foreign Policy and National Security Challenges in Presidential Transitions,” , The Washington Quarterly, Vol. 31, No. 4 (Autumn 2008), s. 7–20.

Desch, Michael C., “Bush and the Generals,” Foreign Affairs, Vol. 86, No. 3(May-Jun 2007), s.97–108.

Dobbins, James, “Who Lost Iraq,” Foreign Affairs, Vol. 86, No. 5 (Sep-Oct 2007), s. 61–74.

Dory, Amanda J. “American Civil Security The U.S. Public and Homeland Security,” The Washington Quarterly, Vol. 27, No. 1 (Winter 2004), s. 37–52.

Drezner, Daniel W., “The New ‘New World Order,’” Foreign Affairs, Vol. 86, No. 2 (Mar-Apr 2007), s. 34–46.

Freedman, Lawrence, “Prevention, Not Preemption,” The Washington Quarterly, Vol. 26, No. 2 (Spring 2003), s. 105–114.

Fukuyama, Francis and Michael McFaul, “Should Democracy Be Promoted or Demoted?,” The Washington Quarterly, Vol. 31, No. 1 (Winter 2007), s. 23–45.

Gordon, Phillip H., “Can the War on Terror Be Won,” Foreign Affairs, Vol. 86, No. 6 (Nov-Dec 2007), s. 53–66.

Gordon, Phillip H., “The End of the Bush Revolution,” Foreign Affairs, Vol. 85, No. 4 (Jul-Aug 2006), s. 75–86.

Guoliang, Gu, “Redefine Cooperative Security, Not Preemption,” The Washington Quarterly, Vol. 26, No. 2 (Spring 2003), s. 135–145.

Haass, Richard N. “The Age of Non-polarity,” Foreign Affairs, Vol. 87, No. 3 (May-Jun 2008), s. 44–56.

Hachigian, Nina and Mona Sutphen, “Strategic Collaboration How the United States Can Thrive as Other Powers Rise,” The Washington Quarterly, Vol. 31, No. 4 (Autumn 2008), s. 43–57.

Heisbourg, Francois, “A Work in Progress The Bush Doctrine and Its Consequences,” The Washington Quarterly, Vol. 26, No. 2 (Spring 2003), s. 75–88.

Jervis, Robert, “The Remaking of a Unipolar World,” The Washington Quarterly, Vol. 29, No. 3 (Summer 2006), s. 7–19.

Kagan, Robert., “The September 12 Paradigm,” Foreign Affairs, Vol. 87, No. 5 (Sep-Oct 2008), s. 25–39.

Leffler, Melvyn P., “Bush’un Dış Politikası,” Foreign Policy (Türkiye Baskısı), 2004.

Lewis, John Gaddis, “Grand Strategy in the Second Term,” Foreign Affairs, Vol. 84, No. 1 ( Jan-Feb 2005), s. 2–15.

Mazarr, Michael J., “The Folly of ‘Asymmetric War’,” The Washington Quarterly, Vol. 31, No. 3 (Summer 2008), s. 33–53.

McFaul, Michael, “Democracy Promotion as a World Value,” The Washington Quarterly, Vol. 28, No. 1 (Winter 2005), s. 147–163.

Moisi, Dominique, “The Land of Hope Again,” Foreign Affairs, Vol. 87, No. 5 (Sep-Oct 2008), s. 140–146.

Nye, Joseph ‘U.S. Security Policy: Challenges for the 21st Century,’ U.S. Foreign Policy Agenda, 2003.

Pillar, Paul R., “01 – Intelligence, Policy, and the War in Iraq,” Foreign Affairs, Vol. 85, No. 2 (Mar-April 2006), s. 15–27.

Rice, Condoleezza, “Rethinking the National Interest,” Foreign Affairs, Vol. 87, No. 4 (Jul-Aug 2008), s. 2–26.

Richardson, Bill. “New Realism,” Foreign Affairs, Vol. 87, No. 1 (Jan-Feb 2008), s. 142–154.

Rubin, James P., “Building a New Atlantic Alliance,” Foreign Affairs, Vol. 87, No. 4 (Jul-Aug 2008), s. 99–110.

Stepanova, Ekaterina, “War and Peace Building,” The Washington Quarterly, Vol. 27, No. 4 (Autumn 2004), s. 127–136.

THE WHİTE HOUSE, “The National Security Strategy of The United States of America,” September 2002

THE WHİTE HOUSE, “The National Security Strategy of The United States of America,” March 2006

Walt, Stephan M., “Tamin American Power,” Foreign Affairs, Vol. 84, No. 5(Sep-Oct 2005), s. 105–120.

Zakaria, Fareed, “The Future of American Power,” Foreign Affairs, Vol. 87, No. 3 (May-Jun 2008), s. 18–43.

The Post-Cold War, NATO’s position turned into as a “controversial case” within its existence. Many scholars, policy-makers and journalists have discussed and asked this question themselves: “What will happen about NATO’s existence from now on?”

Before the answering this question, we must handle the subject (or question) from NATO’s evolution perspective. By this way, we can both answer the first question and think about the new problematic whether has “NATO become an alliance for USA?”: NATO’s Enlargement and the USA.

Introduction

The North Atlantic Organization (NATO) has saved its existence in Post-Cold War Era. The Warsaw Treaty, which was founded against NATO in 1955, was dissolved in 1991. But NATO continued to its existence. At the same time, it has been going to its enlargement for 17 years. NATO not only has been expanding but also it has been transforming itself to new adapt to new circumstances and conditions in international area.

The Soviet Union, which was collapsed in 1991, was enemy of USA during the Cold War Era. After 1991, The Soviet Union lost its control on Central and Eastern Europe. The Communist ideology would no longer rule on these countries again.

The successor states, which remained from Soviet Union, weren’t powerful as much as Soviet Union. Also they weren’t hostile towards NATO. On the other hand Russia had a lot of problems 1990s such as economic, politics, social and internal problems. It needed all the help it could get from the West, as well as Soviet Union’s successor states.

The Post-Cold War Eras has started with new events. “A new geopolitical world-order” as we call it has begun. It could be called “American geopolitical world-order” In other words USA has started to use its economic, politics and military power since 1990. NATO has come into prominence as a military instrument for USA in 1990s. Now, we will search the answer for question: What does it mean NATO’s Enlargement in Post- Cold War Era.

The Debates on NATO’s Future

When the people were thinking about NATO that it would remain at Cold War Era and would dissolved rapidly, the events showed us the opposite realities. While the international community was imagining that Europe would be safer than past and Europe Security would established around the Organization (then Conference) for Security and Cooperation in Europe, Contrary to this, NATO has found itself in a new process of action. It meant “enlargement”.

In Yugoslavia, after the dissolution of Warsaw Pact, there was a threat for NATO as a consequence of violence and instability. Besides that Russia became a huge problem since the beginning of 1990s. Because Russia was a nuclear power, torn by internal instability, its economic was ruined etc. When NATO didn’t perceive Russia as a threat no longer about its military power, On the contrary, Central and Eastern Europe countries perceived Russia due to its historical desires and past experiences. Therefore these countries wanted and needed security guarantees from NATO, as full members of the Alliance, as a guarantee toward a possible Russian neo-imperialism.

The debate on “enlargement”, between the West and USA, was caused a lot of problems. One of them, “enlargement” would only antagonize Russia that Russian neo-imperialism would improve if NATO went to East and expand against the Russia.

The end of the debates, NATO policy-makers decided that the new era brings with itself new challenges which demand the new missions, but NATO has every reason to continue its existence. Later this sentence became a mainstream opinion and doctrine of NATO.

Challenges to the Enlargement – Influence of the European Unification and Balkan Wars

In NATO, the biggest problem was relationship with between USA and France and some degree Germany. The enemy that was the cause of founding the Alliance and its survival during the four decades of the Cold War was gone.

Changing geostrategic priorities also indentified NATO’s complete transformation, which started at the end of the geopolitical transition, as a reaction to the beginning of new era in international relations and a new geopolitical world-order. Transformation was used to improve NATO’s ability. NATO’s countries carried out transformation so as to prepare NATO in new era.

Transformation of NATO as a main goal of the Alliance can be found in all the official documents from the Summit 1991 of Rome to Summit 2006 of Riga. The enlargement was one of the elements of transformation of NATO itself and it is also one of the main geopolitical and geostrategic objectives of NATO. But before the enlargement could start, NATO had to show that it was capable to function in the new geostrategic relations and that it was able to shape the new security architecture in Europe and its border regions.

The influence of wars in the Balkans was important for NATO’s enlargement process. War in Yugoslavia meant that it was perceived renewal of old, medieval conflict and hatred which reformed of geopolitical situation and balance of power in Europe again.

Presumption that the war and cruelty were something that was natural for the Balkans influenced the USA and the West in a sense that they didn’t want to get involved in war. In 1995 at Bosnian War, NATO played important role in there. Bosnia was stabilized after Croatian victories and weak interventions of NATO which allowed the genocide in Srebrenica to occur. In 1999 NATO’s intervention against Serbia in 1999 finally showed that NATO actually was dominants as one of the pillars of European security.

Geopolitical and Military Predominance of USA and Its Influence on NATO’s Enlargement

The beginning of Post-Cold War Era, USA has occurred as a superpower in the world. In other words, a completely new geostrategic relation has begun. As a new and sole superpower, USA has never thought NATO’s dissolution.

The Administration of President Bush senior decided that NATO would continue to be actively involved in the Europe Affairs. So USA’s existence would continue in Europe. Since the beginning and especially from the middle of the nineties, appeals for the downsizing of US presence in Europe and more substantial involvement of Europeans in the projection of power started. That is also meant transferring the burden of responsibility on Europe.

All the key decisions which made even the debate about the possible enlargement possible, and the decisions that brought the first round of enlargement into being were made during the Clinton administration and were the result of the President’s will.

The second round of the enlargement was simply a next logical step, like the third round of enlargement that started at the NATO Summit in Bucharest with invitations to Croatia and Albania to join the Alliance is the present logical step. The process is more and more becoming a sort of routine. But the first round and the initiative that came from the administration of the USA at that time were a factor that broke the deadlock and changed NATO from a Cold War military alliance toward a Post-Cold War security community.

During the nineties, NATO was in fully crisis and debates due to changing and strategy confusion. The USA as the only power, which is capable of projecting and exerting strategic power, gave its allies the opportunity to enjoy these benefits without the real burden sharing.

The Use of NATO as a mechanism for the defense of Western interests was planned so that US allies would start to prepare for their projection of military power. It was planned so that NATO would become capable for the exertion of power in the regions that were not in the reach of the Alliance for.

To sum up, the situation hasn’t changed over the years. Since the USA gave about 90 percent of coalition troops in both Iraqi wars in 1991 and 2003. We can conclude that USA military predominance and European lack of capability to follow the USA in military spending and development continue to be a constant fact of transatlantic relations.

What is the NATO Today by Its Definition

NATO is, by its definition a political and military alliance, based on the collective defense of its members. It protects its members and their security in the transatlantic area. It has precisely defined the geographical area of its responsibility, which is written in the North Atlantic Treaty. But NATO in its new, out-of-area missions went out of the transatlantic area, and it conducts missions outside the territories of its members.

If we define NATO as an organization of indivisible Western, liberal and post nationalistic interstate community, the following objections could be raised:

1. NATO is a regional organization. Liberal, Western identity is universal, but NATO, like the EU, has in its documents a defined territorial reach and area of responsibility, and will not enlarge over the defined borders. NATO does not want to become a unified liberal or Western community, since it is not its meaning or intention of its member states
2. Regional identity is a second objection. NATO, besides European, includes the Anglo-American states – the USA and Canada, and the North Atlantic Ocean, and it represents the enlarged European i.e. Euroatlantic liberal community, and not the international community at large. NATO is the organization of European security, established with a purpose to defend Europe from Soviet threat. NATO is the main security organization of liberal Europe. The area that is included in the North Atlantic Treaty is the North Atlantic Ocean.
3. NATO is based on liberal norms and multilateralism, and it represents a typical interstate organization which functions on the principles of negotiating and agreements that leave the sovereignty of member states almost intact, so it is not a unified community;

4) Religious culture is the fourth objective, since NATO and the EU have their origins in the states whose societies belong to Western Christianity. Although there is a difference between Western and Eastern Christianity in Europe, and of course between Christianity and Islam, these lines of division are today not key factors of division in Europe, because NATO and the EU have, through their enlargements, overcome these dividing lines.

The Real Character of NATO: A Tool for Fulfillment of Geopolitical Objectives of the USA or A Security

By enlarging its territorial reach, and going “out-of-area” to the areas that are considered strategically important and that represent territories where security threats come from, NATO has fulfilled the geopolitical and geostrategic objectives of the USA and of some of its other members.

If we want to understand NATO’s persistence after the Cold War, we must turn to international institutionalism theories to explain why, contrary to neorealist expectations, NATO remains the key international security institution for its members.

Here we have to draw the line between NATO before and after September 11. We also have to draw the line between American global policies, whose goal of global leadership has become a pursuit for global hegemony with direct territorial control of strategically important areas, where the oil reserves are located, have started to fulfill after George W. Bush became President of the USA, and especially after September 11, in a sense that was unprecedented until then. The ways of fulfilling these goals have changed. They have become much more militaristic.

The degree of how much the USA is willing to go in fulfilling these goals has also changed, at the same time destroying the fragile stability of the Middle East. We also have to draw a distinction between justifiability of the intervention in Afghanistan and in Iraq, since the intervention in Iraq probably had nothing to do with the struggle against terrorism. NATO’s different views about these operations were shown in the inability to make decision by consensus and participate in the attack on Iraq in 2003, which was not the case with Afghanistan, where NATO is leading the ISAF, a stabilization force in Afghanistan.

However, we can say that commitments that were taken in Afghanistan and Iraq (by training Iraqi forces) are a result of a new consensus in NATO, which includes the shift of NATO’s area of interest and shift in NATO’s missions outside of Europe. It commits NATO to the development of capabilities, especially strategic, to be able to fulfill these kinds of missions.

The USA, with couple of its real allies would have a possibility to wage real war when they wanted, and NATO would provide peace making and peace keeping forces and send them to missions outside of Europe. The European Union would be responsible for police forces and society building after a conflict would end and the country was stabilized. A better way would be a balanced responsibility and burden sharing for global security.

After September 11, and especially after the Iraq intervention, and all the problems in transatlantic relations and division among the NATO members it has caused, we can say that NATO has again, for the second time after the Cold War, changed itself. Only the formal structure remains the same. Besides including ten new members, huge changes also happened in the internal relations among the allies, in NATO’s objectives and missions. The characteristics of this new NATO are now: strong American unipolarism and the pursuing of geopolitical and geostrategic goals outside of NATO, the struggle against terrorism by military means and interventions, deteriorated relations between some of the allies.

After the Istanbul summit, held in 2004, relations between the two sides of the Atlantic have improved, and the USA also realized that it could not follow a completely unipolar policy. The European allies realized that they have to improve their own relations, and not base them on their relation towards American global policy. The situation during the Iraqi crisis, when NATO’s functioning was blocked, was one of the results of American unipolar policies. NATO was for a long time considered the most important alliance where the USA participate, and its unity and strength were really weakened and tested because of the transatlantic division over Iraq. The international action that the USA started, through efforts on making an international coalition, ended in a fiasco. American power was at its peak, and its political and moral authority at the bottom. This great division in transatlantic relations threatened to make NATO unimportant, and maybe even redundant, because it would lose its ability to act and the meaning of its existence.

NATO must not allow itself to become a simple tool for the realization of geopolitical and geostrategic objectives of any state, not even the USA. By becoming a simple tool, NATO would ruin its legitimacy, which could never be restored. If NATO, as an alliance, went for military occupation of Iraq, together with the USA and some of the NATO members, it would have posed an irreversible step towards becoming a sort of “supermarket” of the USA, which would use it for fulfilling its geopolitical and geostrategic objectives. Even in the current situation, NATO permanently suffers from the perception that it is used as a mechanism, which serves for the recovery and stabilization of the states that the USA attack, and occupy.

If the USA wants to change the ways they address the security challenges and respond to those challenges differently, Washington has to express its support to the strong, unified and pro-Atlantic Europe, and abandon its policy of dividing the Europe on the Old and New Europe, as former American defense minister Rumsfeld called the two groups of states of Europe.

If Washington wants Europe to take more responsibility for security, it has to start treating Europe as unified. That kind of Europe could take a real responsibility. The lesson that everybody has to take from the crisis in transatlantic relations is that every attempt of building a unified Europe on the basis of anti-Americanism leads to the division of Europe. American power is a possibility, and not a problem, so it should be used in the right way.

Europe has to address the problems of current multilateral institutions in a realistic manner. USA unilateralism and coalitions of the willing are not the answer. But those Europeans, who insist on the use of the United Nations, at the time when this institution is not capable to fulfill its missions, are also not realistic. In reality, there is a huge disproportion between the problems in the World and the capability of international institutions to resolve them. Therefore, both sides of the Atlantic have to find new solutions, either through building new institutions or through radical reform of the existing ones.

Conclusion

To sum up, NATO’s enlargement has a lot of problems. The key problem for NATO in the future will be defining its role and position in transatlantic relations, and a challenge that it could become a tool for fulfilling the American geopolitical and geostrategic objectives. If NATO faces this challenge, it must resist the possibility to operate militarily in the interest of the USA, which is mainly oriented towards gaining and keeping control of oil and gas reserves, pipelines and strategic maritime locations.

NATO must not also allow itself to become a tool that will be used for operations of cleaning and stabilization of states that were the objects of the US military interventions. The lesson of the crisis in relations between the USA and Europe is that the USA and Europe need each other, and NATO is the only institution in military and security field, where representatives of both sides participate and make decisions by reaching a consensus. Therefore, NATO is a necessity. It should not be a NATO as current American official policy would like it to be, but the NATO where the USA and Europe would treat each other as equal partners.

SOURCES

Asmus, R., (2003), Rebuilding the Atlantic Alliance, Foreign Affairs, vol. 82, no. 5, pp. 195–203

Brzezinski, Z.(1998), NATO: The Dilemmas of Expansion, In the National Interest, vol. 14, no. 3, pp. 13-17

Haass, R. N.(1999), What to Do With American Primacy, Foreign Affairs, vol. 78, no. 5, pp. 170-183

Kagan, R.(2003), Of Paradise and Power: America and Europe in the New World Order, New York, Knopf Publishers, New York

Nye, J. S.(2002), The Paradox of American Power, Oxford University Press, New York

Parsi, V. E.(2003), The Inevitable Alliance: Europe and the United States Beyond Iraq, Bocconi University Press, Milan

Pfaff, W.(1993), Invitation to War, Foreign Affairs, vol. 72, no. 2, pp. 97-109

Risse-Kappen, T.(1995), Cooperation Among Democracies: The European Influence on US Foreign Policy, Princeton University Press, New York

Risse-Kappen, T.(1996), Collective Identity in a Democratic Community: The Case of NATO, in: Katzenstein, P. (ed.). The culture of national security: Norms and identity in World politics, Columbia University Press, New York, pp. 357-399

Schimmelfennig, F.(2003), The EU, NATO and the Integration of Europe, Cambridge University Press, London

Talbott, S.(2002), From Prague to Baghdad: NATO at Risk, Foreign Affairs, vol. 81, no. 6, pp. 47-50

Walt, S.(1997), Why Alliances Endure or Collapse?, Survival, vol. 39, no. 1, pp. 156-179

Weber, S.(1992), Does NATO have a future?: Crawford, B. (ed.). The Future of European Security, International and Area Studies Publications, Berkeley, pp. 360-395

ABD’nin Küreselleşme ve İşbirliğine Yaklaşımı: Bill Clinton(1993-2000) ve

George W. Bush(2000-2008) Dönemleri

Özet

Soğuk Savaş’ın sona ermesi ile birlikte dünya yeni bir döneme girmiştir. Bu yeni dönemin baş aktörü olan ABD’nin küreselleşme ve işbirliğine olan yaklaşımı Soğuk Savaş döneminden farklılıklar arzetmektedir. Bu makalede 1990’ların başlaması ile birlikte ABD’nin değişen politikası incelenmektedir. “Soğuk Savaş”’söyleminin yerini “Yeni Dünya Düzeni”nin aldığı bu zaman dilimi George Bush, Bill Clinton ve George W. Bush dönemleri göz önüne alınarak analiz edilmiştir.

Abstract

With the end of the Cold War, the world entered the new term. USA as a dominant actor of this post-cold war period has many differences than before. In this article, with beginning of 1990’s USA’s changing policy has been examined. This part of period that Cold War has been replaced into a “New World Order”, is being analyzed with looking through the terms of George Bush, Bill Clinton and George W. Bush.

Giriş

Küreselleşme tanımı ekonomiden, siyasete, kültürden, teknolojiye kadar her alandaki değişimi açıklayan bir kavram olarak günümüzde kullanılmaktadır. 1990’ların başlaması ve dünyayı ikiye bölen Soğuk Savaşın sona ermesi bu kavram üzerinde yeni tartışma alanları/soruları doğmuş, farklı algılamalar meydana gelmesine neden olmuştur.

Bu makalede 1990’lar ile birlikte ABD dış politikasında küreselleşme ve işbirliğine bakışın nasıl geliştiği/değiştiği açıklanmaya çalışılacaktır. Bill Clinton ve George W. Bush dönemleri bu kavramların en canlı tartışıldığı dönem olmuştur. Bu iki dönemin analizi yapılarak ABD’nin son 15 yılda bu kavramlara nasıl baktığı açıklanmaya çalışılacaktır.

Soğuk Savaş sonrası ABD politikalarına geçmeden önce ABD’nin 1990’lara nasıl girdiğini açıklamak yerinde olacaktır. Bu süreç bize ABD politikalarının karşılaştırmalı analizini yapmada yardımcı olacaktır.

Soğuk Savaşın Sona Ermesi ve George Bush Döneminin Mirası

Soğuk Savaşın bitmesi dünya yeni bir döneme girmiştir. Waltz’ın belirttiği gibi “Her savaş sonunda bir takım galipler ve mağluplar” ortaya çıkmaktadır.(WALTZ, 1979:8.9) ABD Soğuk Savaşı kazanmıştır. Ancak dünya belirsiz bir ortama doğru sürüklenmektedir. Bu ortamda ABD tarafından 1991’de ilan edilen, “Yeni Dünya Düzeni” olarak adlandırılan “Ulusal Güvenlik Strateji” belgesinde ABD’nin içinde bulunduğu belirsizlik ortamı ve kendine olan aşırı güveni görülmektedir.(WHİTE HOUSE, 1991:1-4) Bush, Kongre’de 1992’de yaptığı konuşmada “Yeni Dünya Düzeni” görüşünü şöyle açıklamaktadır: “Daha önce silahlı iki kutba bölünmüş olan dünyada artık tek ve üstün bir güç vardır: ABD. Dünya bunu hiçbir korku duymadan kabul ediyor. Çünkü gücümüze inanıyor. Bu konuda adil olacağımızı, kendimizi dizginleyeceğimize inanıyorlar. Doğru olan neyde onu yapacağımız konusunda bize inanıyorlar.”(BOSTANOĞLU, 1999:S.305)

Dünyanın yeni güç merkezi yapısının tek kutup/çift kutup olacağı konusunda tartışmalar sürerken, “Yeni Dünya Düzeni” tartışmaları da o dönemde yapılmaya devam etmiştir. ABD’nin karar alıcılarına göre Yeni Dünya Düzeni ABD’nin önüne yeni fırsatlar sunmaktaydı: “Yeni dönem için güvenlik stratejilerini biçimlendirmek, bugün varlığını sürdüren olağanüstü eğilimlerin tahlil edilmesini gerektirmektedir. Neyin değiştiğini ve neyin değişmediğini açıkça görmeliyiz. Tarihin önümüze serdiği fırsatları ciddi biçimde değerlendirmeli ve devam eden tehlikeleri de göz ardı etmemeliyiz.”(WHİTE HOUSE, 1991)

Öte yandan, 1992 stratejisinde ise oluşacak yeni düzende askeri alanda da bazı değişimlerin olacağını burada NATO’nun dönüşümü ve yeniden yapılanması önem kazanmıştır. Sovyet tehdidinin ortadan kalkmasıyla konvansiyonel alanda silahsızlanmaya gidilirken yeni “düşmanların” ABD çıkarlarına zarar vereceği ön görülmekteydi.(ERHAN, 2001:82)

1991 Ulusal Güvenlik Strateji Belgesinde ABD’nin özgür ve bağımsız bir ülke olacağını söylerken önceliklerini askeri, ekonomik, siyasal ve diğer alanlar olmak üzere dört ana bölümde toplamıştır. Askeri açıdan; “ABD ve müttefiklerinin güvenliğini tehdit edecek her türlü saldırıyı caydırmak, denetlenebilir silahların kontrollü anlaşmaları ile istikrarı sağlamak, kitle imha silahlarının düşmanların eline geçmesini önlemek” gibi hedefler belirlenmiştir. Ekonomik açıdan; “güçlü, müreffeh bir ülke olmak için ulusal ekonomiyi güçlendirmek, uluslararası pazarlara, enerji-maden kaynaklarına, okyanuslara ve uzaya açılmayı güvence altına almak, serbest ticarete dayanan, açık ve genişleyen uluslararası ekonomiyi teşvik etmek” amaçlanmıştır. Siyasal açıdan ise “SSCB’deki demokratik hareketleri desteklemek, demokratik değerlere ve bireysel haklara destek vermek, Batı Avrupa’nın bütünleşmesine destek vermek, NATO’nun dönüşümüne destek vermek, insan hakları ve bölgesel ihtilafların çözümünde etkin olmak” amaçlanmıştır. Diğer alanlar ise uluslararası terörizmle mücadele, kaçakçılıkla ve uyuşturucu ile mücadele vb amaçlar hedeflenmiştir.(ERHAN, 2001;83-84)

“Küresel istikrar” ve “karşılıklı bağımlılık” gibi kavramların kullanıldığı Wilsoncu bir idealizmin reel-politik ve pragmatizm ile birleştiği I. Irak Harekatı ABD’nin yeni on yılda karşılaştığı ilk sorun alanı/problemi olmuştur. Kuveyt’i işgal eden Saddam’ın güçlerinin uluslararası koalisyonla ve BM Güvenlik Konseyi kararları ile geri püskürtülmesi ABD’nin oluşacak yeni dünya düzeninde uluslararası toplumun jandarması olacağını gösteren bir adımdır.

ABD’nin Bush döneminde Clinton’a bıraktığı miras ise Soğuk Savaş sonrası ABD’nin alacağı tutumun netleşmesi, kendi gücünü ve yeteneklerinin farkına varma sorunu, küreselleşme ve işbirliği gibi kavramlara nasıl bakacağı, tek süper güç olma psikolojisinin altını nasıl dolduracağı sorunsalı olmuştur. Bill Clinton bu hava içerisinde 1993’te ABD’nin yeni başkanı olmuştur.

Bill Clinton Dönemi ABD Dış Politikası: Demokratik Açılımlar ve Küresel İşbirliği

Soğuk Savaş sonrası dönemde Bill Clinton 1993 yılında ABD’nin başkanı oldu. Bu dönemde “demokrasilerin genişletilmesi” söylemi ABD dış politikasına hakim olmuştur.(KORKMAZ, 2006:106)

Bu dönemde küreselleşmenin de ABD için itici güçlerden biri olduğunu söyleyebiliriz. Bir görüşe göre küreselleşme: “iktisadi, sosyal, siyasal bütün somut yapıların giderek birbirilerine eklemlendiği, siyasal sınırları kaldıran, serbest piyasa ve demokrasinin yaygınlaştığı dinamik bir süreç” olarak tanımlanmıştır. (ENGİN, 2001:186)

Bu dönemde küreselleşmenin yanında dış politika uygulamalarında “soft power(yumuşak güç)” ve “hard power(sert güç)” ayrımına gidilmiştir. Yumuşak güç kavramına göre “bir ülke dış politikasındaki amaçlarını ekonomik, kültürel, siyasal baskı araçlarını askeri güç kullanmadan diğer devletlere dayatabilir”. “Sert güç” kavramına göre ise ekonomik güç üzerinde yükselen askeri gücün siyasal gücü de sağlaması ile, askeri önlemler öncelikli dış politika araçları olmuştur.(ARI, 2000:206)

Clinton’un ABD’nin eski başkanlarından Woodrow Wilson’un liberal evrensellik ilkesi çerçevesinde gelişen ABD’nin liberal demokrasi ilkelerini bütün dünyaya yayacak bir politika benimsenmiştir. Başkan’ın Ulusal Güvenlik Danışmanı E. Leyk’in de belirttiği gibi “Woodrow Wilson’un izinden giden ABD Başkanları ister Demokrat ister Cumhuriyetçi olsun demokrasiyi, pazar ekonomisini genişletmek ABD’nin ulusal çıkarlarını korumaktadır. Çünkü bu değerler Amerikan’ın savunduğu değerleri yansıtmaktadır.”(KISSİNGER, 2002: 181-182)

1996 yılında yayınlanan Ulusal Güvenlik Strateji Belgesi(WHİTE HOUSE, 1996) 1991’de belirlenen hedeflere ulaşılmakta olduğunu ve daha önce belirlenen güvenlik önceliklerinden bir değişiklik olmadığı ortaya kondu.(ERHAN, 2001:84) Buna göre ABD’nin hedefleri üç temel noktada toplanıyordu. Birincisi; savaşmaya ve ülke dışına gönderilmeye her an hazır silahlı kuvvetle güvenliği sağlamak, ikincisi ABD’nin iktisadi canlanmasını hızlandırmak, üçüncüsü ise ülke dışında demokrasiyi teşvik etmek idi.

İşbirliği çerçevesinde bakıldığında bu dönemde ABD’nin Orta Doğu Barış sürecinde etkin şekilde yer aldığı görülmektedir. İsrail-Filistin arasındaki barış görüşmeleri süreci, Balkanlarda Dayton Anlaşması görüşmeleri, NATO’daki dönüşümün çerçevesinde Eski Doğu Bloku ilkeleri ile yapılan “Barış için Ortaklık” girişimleri olmuştur.

Küreselleşme ve işbirliği çabalarının arttırıldığı bu dönemde ABD’nin dünya ölçeğindeki çabaları etkili olmuştur. ABD’nin bütün dünyada refah ve güvenliği artırmak için GATT Uruguay turlarının tamamlanmasına çalışılmıştır. Bu çabaların sonunda Dünya Ticaret Örgütünün kurulması sağlanmıştır. AB’nin kurumsallaşması çabaların destek verilmiş, Asya Pasifik Ekonomik İşbirliğinin(APEC) oluşturulmasında çaba sarf edilmiştir.

Üçüncü hedef olan demokrasinin gelişmesi konusunda ABD’nin çabaları, eski SSCB ülkelerinin serbest Pazar, insan hakları ve hukukun üstünlüğü gibi değerlere uyumunu sağlamak yönünde olmuştur. Ayrıca bütün dünyada süren insan hakları ihlalleri hakkında raporlar yayınlanmış, bunların sona ermesi konusunda yardımlarda bulunulmuştur.

Ancak 1997 yılı geldiğinde ikinci kez başkan seçilen Clinton için en zor seçim, dış politik kararların seçimi çerçevesinde olmaktadır. ABD bu dönemde artık stratejisini uygularken “seçici” davranacağını açıkça ilan etmişti. Burada “yumuşak güç” unsurlarının “sert güç” unsurlarına oranla öncelikli kullanılacağı ilan edilmiştir. ABD uluslararası topluma işbirliği ve ortak hareket çağrısı yaparken gerektiği zaman tek başına hareket edileceğini de söylemekten çekinmemektedir.(WHİTE HOUSE, 1996)

Clinton’un Politikası ikinci döneminde(1997-2000) dış politika temel olarak dört ana temel üzerine inşa edilmiştir. Birincisi hükümet güvenlik yarışını bastırmaya ve Avrupa, Doğu Asya ve Orta Doğu’da önemli bir savaş riskini bastırmak için uğraşacaktı. İkinci olarak düşük düzeyli tehditleri azaltmak için çaba sarf edilmeliydi. Üçüncüsü Amerikan ekonomisinin başarısı için önemli bir bileşen olarak görülen açık ve görülen dünya ekonomisinin gelişmesi için çalışılacaktı. Son olarak, insan hakları ihlallerinin önüne geçilmesi amaçlanarak demokrasinin gelişmesi teşvik edilecekti.(KISSINGER 2002:231)

Güvenlik Tehdidin Dönüşümü Sorunu

1997 yılında “Yeni bir Yüzyıl İçin Ulusal Güvenlik Strateji Belgesi” yayınlandı. Buna göre küreselleşme dönemindeki tehditler tanımlanmaktaydı. Bazı devletlerin ABD’nin hayati çıkarlarına darbe vuracak “Bölgesel ya da Devlet Merkezli Tehditler” üretme kapasitesinde olabileceği belirtilmekteydi. Bu ülkelerin kimyasal, biyolojik ve nükleer silahlara ulaşma kapasitesi olduğuna dikkat çekilmiş bu girişimlerin bölgesel istikrarsızlıklara neden olabileceği belirtilmiştir. Terörizm, uyuşturucu ticareti, silah kaçakçılığı, örgütlü suçlar, yasa dışı göç ve çevresel sorunlar, “Ulus-ötesi Tehditler” başlığı altında sıralanmıştır.(ERHAN, 2001:85)

1997’de tehditler sıralanırken bunların uluslararası nitelikte olmasına dikkat çekilmiş hiçbir devletin bununla tek başına mücadele etmesinin mümkün olmadığı belirtilerek küresel işbirliğinden söz edilmiştir.

Bu noktada ABD’nin uluslararası örgütleri algılama sorusu da önem kazanmaktadır. ABD için bu dönemde uluslararası örgütler, uluslararası ortamı şekillendirmede ilk yöntem olmuştur. Diplomasi aygıtı, ilk savunma hattını oluşturmaktaydı. İkinci aşama ise ABD yardımlarının(ekonomik, siyasal vb) ulaştırılmasından oluşuyordu. Askeri seçenek ise son aşamada gündeme gelmekteydi. Bu bakımdan Clinton dönemi için uluslararası örgütlerin nasıl algılandığı sorusu uluslararası örgütlerin “öncelikli tercih” olarak adlandırabileceğimiz bir kullanım biçimini içermekteydi.(WALT, 2000:10-15)

1998 yılında “Yeni Bir Yüzyıl İçin Ulusal Güvenlik Stratejisi(WHİTE HOUSE, 1998) yayınlandı. Buna göre temel olarak üç kategoride toplanan “ABD çıkarları” tanımlandı.(WHİTE HOUSE, 1999:5-6) Birinci kategori “Yaşamsal Çıkarlar” başlığını taşıyordu. Bu çıkar algılaması doğrudan doğruya ABD’ye yönelik tehditleri içermekteydi. ABD şirketlerinin uluslararası pazarlardaki durumu da buna dahildi. ABD’nin müttefiklerinin güvenliği, iktisadi çıkarları, alt-yapıya yönelik tehditler tek taraflı kuvvet kullanmakta dahil olmak üzere bertaraf edilecekti. İkinci kategoride “Önemli Ulusal Çıkarlar” açıklanmaktaydı. Haiti, Somali, Bosna, gibi ABD’nin Soğuk Savaş sonrası müdahale ettiği yerleri kapsayan bu görüşe göre ABD ya müttefikleri ya da tek başına “seçici” bir şekilde müdahale edecekti. Üçüncü kategori ise “İnsani ve Diğer Çıkarlar” başlığını taşıyordu. Doğal afetler, insan hakları ihlalleri, demokratikleşmenin desteklenmesi, ordunun sivil denetiminin sağlanması ve sürdürülebilir kalkınma amaçları ile ABD başka ülkelere müdahale edebilecekti.(ERHAN, 2001:86)

Küresel Sorunlar ve Küresel Tehditler

1999 yılında yayınlanan “Yeni Bir Yüzyıl İçin Ulusal Güvenlik Stratejisi” küreselleşme ve küresel sorunlar, bunların önlenmesi konusunda ABD için bir milat olmuştur. ABD artık bütün stratejisini küreselleşme üzerine dayandırmıştır.(WHİTE HOUSE, 1999:1) Küreselleşmenin neden bu kadar önemli olduğu, ABD’nin değerlerinin ne olduğu, ekonomik, iktisadi, siyasal ve kültürel anlamının ne olduğu açıklanmıştır. Belgeye göre küreselleşme getirdiği demokratik yönetim, serbest pazar ilkesi, hukukun üstünlüğü ve insan hakları ilkeleri ile ABD’nin çıkarlarına hizmet eden bir düzeni savunmaktadır. Soğuk savaş bitmiştir ve birçok eski düşman(SSCB coğrafyası) ABD ile ortak işbirliği halindedir. Bu yeni fırsatlar ve imkanlar ABD için kullanılması gereken politik araçlardı.(ERHAN, 2001:87)

Belgeye göre, dünyanın birçok yerinde etnik sorunlar, bölgesel mücadeleler olmaktadır. Kitle imha silahları, uyuşturucu kaçakçılığı, yasa dışı göç sorunları sadece ABD’nin değil bütün devletlerin ortak sorunudur.

Öte yandan belgede yer verilen diğer bir konu ise “ulusal füze savunması” konusu ile ilgilidir. ABD, dünyada “serseri devletler” tabirini Irak, İran ve Kuzey Kore için kullanmıştır. Dolayısı ile bunlardan ABD’ye gelebilecek kıtalararası füze saldırısına karşı önlem alınması gerekmektedir. Soğuk Savaş sırasında yapılan anlaşmalardan çekilmesi de gündeme gelmektedir.(WHİTE HOUSE, 1999:16; ERHAN, 2001:87)

Bunun küresel ısınma, AIDS, Hepatic C, Ebola gibi insanlığı tehdit eden sağlık, sosyo-kültürel ve biyolojik tehlikelere de Clinton döneminde yer verilmiştir. Çevresel tehditler, salgın hastalıklar, iklim değişiklikleri, erozyonla mücadele, sanayileşmenin getirdiği kanser vb. hastalıklar bu dönemde ABD’nin çözüm aradığı sorunlardır. Ayrıca küresel ekonominin istikrarsızlığa girmesi durumunda bunun bir domino taşı etkisi yaparak dünya ekonomisini de etkileyeceği belirtilmektedir. Bu istikrarsızlık eninde sonunda ABD’yi vuracaktır. ABD’nin bunu önlemesi için gereken önlemleri almalıdır.

ABD’nin Ekonomik ve Askeri Çıkarları

Küreselleşmenin tanımlayıcısı ve savunucusu ABD, 1990’lar boyunca ABD ulusunun çıkarlarını korumak için gerek askeri gerekse de ekonomik olarak savunma mekanizmaları kurmuş bunları işletmiştir.

Soğuk Savaş sonrası temel mücadele alanı “Amerikan temel değerlerinin korunması” üzerine olmuştur. Clinton “serseri devletler” denen ülkelerden gelecek tehditleri aynı zamanda ABD’nin temel değerlerine yönelik tehdit olarak algılamaktaydı Bu ABD’nin küresel ve ekonomik çıkarlarına zarar verebilirdi..(ERHAN, 2001;88)

Askeri anlamda ABD genellikle BM ile işbirliği yapmış, BM Barış Gücü Operasyonlarında yer almıştır. 1991 Irak, 1992 Somali, 1993-95 Bosna, 1996 Zaire ve Ruanda konularında BM ile işbirliği içerisinde olmuştur. 1996 Liberya, 1997 Arnavutluk, 1997 Kongo ve Gabon, 1998 Haiti’de ABD askerleri operasyonlara katılmıştır.

Öte yandan askeri uluslararası örgütler yeni düzene uyum sağlamak için yeniden yapılandırılmıştır. NATO’nun 1991 Zirvesi ile “Yeni Stratejik Konsepti” kabul edildi. NATO artık sadece savunma örgütünden öte bir biçim alarak, üyelerinin çıkarlarını ilgilendiren konularda dahil olmak üzere eşgüdümü sağlayan, Atlantik ötesi bir forum oluşturma ve caydırma konularında kararlar alınmıştır.(ERHAN, 2001;89)

1999’da alınan karar göre NATO artık üyelerini doğrudan saldırıya karşı değil, etnik, dinsel rekabet, bölgesel uyuşmazlıklar, insan hakları ihlalleri, kitle imha silahları ve uluslararası terörizm ve örgütlü suçlar gibi konularda da koruyacaktı. Ayrıca NATO-AB ilişkilerinin gelişmesi için AGSK’ya da vurgu yapılmıştır.

Ekonomik anlamda ise ABD’nin serseri devletlere ya da ABD çıkarlarına uymayan devletlere karşı yaptırım uygulaması söz konusu olmuştur. Bunun yanında küreselleşmeye uyum sağlayamayan devletlere karşı yardımlar ve krediler söz konusu olmuştur. Salgın hastalıklar, fakirlik, açlık, örgütlü suçlar tarafından tehdit edilen ülkelere karşı ulusal yardım yapmak ABD’nin “ulusal çıkarlar” olarak gördüğü bir durum olmuştur.(ERHAN, 2001:90)

ABD “mali eşgüdümü sağlama” ve “açık ticaret sistemini teşvik etmek” gibi refah ve kalkınma içeren ekonomi politikaları da uygulamıştır. Mali eşgüdümün anlamı özel sermayenin rahat hareket ettiği, küresel istikrarın sağlandığı, uluslararası mali kurum ve piyasaları güçlendirmek amaç olmuştur. Açık ticaret sistemini teşvik etmek ise uluslararası ticaretin önündeki engellerin kaldırılması ve bunları gerçekleştirmek için ABD’nin kullandığı ekonomik kurumlar ise İMF, Dünya Bankası, Dünya Ticaret Örgütü, OECD ve APEC gibi kurumlar olmuştur. (ERHAN, 2001:91)

George W. Bush Dönemi Dış Politika: Amerikan İstisnacılığı

2000 yılında dünyada belirsizliğin hakim olduğu bir dönemde George W. Bush ABD Başkanı olmuştur. Bu dönemden itibaren ABD dış politikasında Clinton döneminden farklı olarak “realist” bir bakış açısının hakim olduğunu söyleyebiliriz. Bu bakımdan Bush’un politikası devrimci bir nitelik arz etmektedir.(LEFFLER, 2004:10)

ABD’nin bu dönemde geleneksel ve dini Amerikan değerleri üzerinde durulmaya başlandı. ABD’nin dış politikada yeni bir ivme yakalama arzusu “Amerikan İstisnacılığı” adı verilen bir milliyetçilik politikasının uygulanmasının yolunu açtı. ABD’nin Neo-Con(yeni muhafazakar) olarak nitelendirilen şahin kanadı bu politikanın savunuculuğuna soyunmuştur.

Amerikan istisnacılığı dört bakımdan öne çıkmaktadır. Birincisi ABD ile Avrupa’da olan egemenlik kavramı farklı kavramlardır. ABD’nin temel sorunu özgürlük misyonu görevini başkaları ile paylaşmasının imkansızlığıdır. İkinci nokta ABD dış politikasının meşruiyetinin ulusal onaya bağlı olmasıdır. Üçüncü nokta ise özgürlüğü yaymak ABD misyonu ise diğer uluslara ABD değerlerinin götürülmesi sorunudur. Dördüncü nokta ise ABD için çok taraflılık geleneğinin kuvvetli olmadığı varsayımıdır.(KORKMAZ, 2006:122)

11 Eylül 2001: İkiz Kulelere Saldırı ve Bush Doktrini

11 Eylül 2001 günü New York’ta bulunan Dünya Ticaret Merkezine uçakla yapılan terörist saldırı ABD’nin 21.yy politikaları açısından dönüm noktasını oluşturmaktadır. Bu saldırının ardından yaklaşık bir yıl sonra ilan edilen Bush Doktrini, ABD için yeni düşmanını ve yeni küresel düzeni tanımlıyordu. ABD için yeni düşman “terörizme karşı savaş” idi. Bunun çözümü için “sert güç” unsuru ön plana çıkıyordu.

Medeniyetler Çatışması ve Tarihin Sonu tezleri ile Soğuk Savaş sonrası döneme giren ABD, 11 Eylül sonrası “uluslararası terörizm”, “şer ekseni(Kuzey Kore, İran ve Irak)” gibi yeni düşman tanımlamaları ile ABD’nin yeni dönemde uygulayacağı politikaları uygulamaya koymuştur.

ABD’nin 2002’de Bush Doktrini ile ifade edilen politikalar 1997’de kurulan Project for New American Century(PNAC) ekibi tarafından başlatılan yeni-muhafazakar bir anlayış içerisinde daha önce dile getirilmişti. Bu projeye imza atan kişiler ABD’nin tartışılmaz boyutlara ulaşan ulusal gücünün artık başka güç tarafından sınırlandırılmasının mümkün olmadığını dolayısı ile liberal ve realist görüşlerin anlamsız kaldığını söylemekteydi.(ERHAN, 2006:12)

20 Eylül 2002’de açıklanan “ABD Ulusal Güvenlik Strateji Belgesi(UGS)” 9 bölümden oluşmaktaydı. UGS giriş bölümünde üç görev ön planda yer almaktadır. Buna göre:

1. Barışı savunmak için teröristler ve diktatörlerle savaşmak

2. Barışı korumak için büyük güçler ile iyi ilişkiler kurmak

3. Barışı yaymak için özgür ve açık toplumları her kıtada teşvik etmek(GADDIS, 2002:54-61)

Bush Döneminde altı çizilmesi gereken en önemli hususlardan birisi artık rızaya dayalı “hegemon güç” perspektifinden vazgeçilerek “mutlak egemenliğin” kabul ettirilmesine dayanan yeni stratejik konsepte geçilmiştir.(ERHAN, 2006:11)

2002 belgesine göre, ABD’nin uluslararasıcılığını yansıtan, siyasi ve ekonomik özgürlükleri destekleyen, ortaya konan hedefler konusunda askeri güç kullanılmasından çekinilmeyeceğini belirten bir anlayış içermektedir. Ancak belgede “terörizmle mücadele” konusu önem arzetmektedir.

Belgede terör örgütlerinin liderlerini bulmak ve örgütlerin iletişim ağlarını ortadan kaldırmak hedeflerden biri iken, ABD dış politikası için diğer dönemlere nazaran en belirgin fark bu hedefleri gerçekleştirmek için uygulanacak yöntemlerdir. ABD bu dönemde Kitle İmha Silahlarına sahip olan ya da bunlara sahip olmak için uğraşan küresel terör örgütlerine karşı ulusal ve uluslararası bütün olanaklardan yararlanmak ilk hedeftir. Önleyici vuruş olarak adlandırılan bu yönteme göre ABD kendi güvenliği için terör eylemi potansiyeli taşıyan örgütleri bulunduğu yerde yok etme hakkını kendinde görmektedir.(ÖKTEN, 2004:159)

2002 Ulusal Güvenlik Strateji Belgesi üç unsuru ön plana çıkarmaktaydı. İlk olarak ABD’nin “hegemonya”dan “mutlak kontrol”e geçtiği bir anlayış dile getirilmekteydi. ABD “çok taraflılığa karşı” pozisyon almaktaydı. Uluslararası Ceza Mahkemesinin statüsüne karşı çıkılmakta, Kyoto Protokolü reddedilmekteydi. İkinci olarak tehdit geleneksel tehdit-merkezli askeri savunma doktrininden olanak-olasılık merkezli bir geçiş vurgulanmıştır. Önlemeden(prevention) ön almaya(pre-emption) savunma anlayışı gelişmiştir. Üçüncü olarak ABD mutlak doğrunun ve iyinin kendisi olduğunu görmekteydi. Dinsel bazı değerlere atıf yapılıyordu. ABD’nin kendi doğrularını evrensel olarak dayatmasının önü açılıyordu.(ERHAN, 2006:13)

ABD’nin kendi içerisinde ön-alıcı vuruş konsepti tartışılmaktaydı. ABD Eski Dış İşleri Bakanı Kissinger’a göre: “ulus devletlerin temelindeki ulusal egemenlik kavramı ele alındığında önleyici vuruş tercihi ile ilgili bir tanımlama yapmaktadır. Terör örgütlerinin ulus devlet temelinde olmadıkları için bunlara karşı yapılacak önleyici vuruş eylemi, ulus devletin egemenliği sorununa zarar vermeyecektir. Zira ulusal egemenlik kavramını anlamsız yapan terör örgütlerinin kendisidir.”(KISSINGER, 2004:24) Öte yandan o dönem ABD Ulusal Güvenlik Danışmanı olan Condoleezza Rice’a göre ön alıcı vuruş “teröristlere ve haydut rejimlere engel olmak, büyük güçler arasındaki ilişkileri uyumlu getirmek ve dünyanın her yerinde refah ve demokrasi geliştirmek” amaçlarına dayanmaktaydı.(HANLON, 2004:310)

ABD’nin Bush Doktrini ile ifade ettiği genel siyaseti Clinton döneminde uygulanan stratejik ortaklık, küreselleşme, çok taraflı işbirliği politikalarından farklı olarak ön-alıcı vuruş stratejisine bir dönüşü göstermektedir. Mart 2003’te bu politikanın sonucu olarak ABD Irak’ı BM Güvenlik Konseyi Kararı olmadan koalisyon güçleri ile birlikte işgal etmiştir. ABD değerlerinin diğer ülkelere yayılması için Orta Doğu Bölgesini kapsayan “Büyük Orta Doğu” girişimini başlatmıştır.

2006’da ABD’nin Ulusal Güvenlik Strateji Belgesi yayınlandı. Temel olarak 2002 Belgesi ile ilgili aynı yaklaşım vardır. Clinton’un stratejisinden farklı olarak geçmişle ilgili yapılanlarla ilgili mukayeseler vardır. Demokrasi konusunda tartışmalar devam etmiştir. Aradan geçen dört yıl zarfında değişime uğramış, 2002 belgesindeki “seçime indirgenmiş demokrasi anlayışından” kısmen vazgeçilmiştir. 9 Bölüm olarak ele alınan metinde 2002’de ilan edilen amaçlara ne oranda erişildiğinin mukayesesi yapılmıştır.

Yeni stratejideki 9 başlık “İnsanlık Onuru İçin Önde Gelen Emeller”; “Küresel Terörizmi Mağlup Etmek ve ABD ve Dostlarına Saldırıları Önlemek İçin İttifakları Kuvvetlendirme”; “Bölgesel İhtilafları Ortadan Kaldırmak İçin Başkalarıyla Çalışma”; “Düşmanlarımızın Bizi Dostlarımızı ve Müttefiklerimizi Kitle İmha Silahlarıyla Tehdit Etmelerini Önleme”; “Serbest Piyasalar ve Serbest Ticaret Yoluyla Yeni Bir Küresel Ekonomik Büyüme Çağını Ateşlemek”; “Toplumları Açarak ve Demokrasi İçin Altyapılar İnşa Ederek Gelişme Dairesini Genişletme”; “İşbirliği Eylemleri İçin Diğer Başlıca Küresel Güç Merkezleriyle Gündem Geliştirme”; “21.Yüzyılın Meydan Okumaları ve Fırsatlarını Karşılayacak Biçimde, ABD’nin Ulusal Güvenlik Kurumlarını Dönüştürme”; “Küreselleşmenin Getirdiği Fırsatlara ve Meydan Okumalara Hazırlanma” dan oluşmaktadır.(ERHAN, 2006:13)

ABD’nin 11 Eylül’den sonra iki tercih arasında kaldığı görülmüştür. Birinci tercihe göre “korku yolu” olarak adlandırılan seçim ABD’yi izolasyonist bir politikaya sürükleyecektir. İkinci tercih ise “güven yolu” olarak isimlendirilmekteydi. Buna göre ABD liderlik yapma, adil ticaret ve serbest pazar gibi değerlerin savunucu olma idealini ön plana çıkarmaktaydı. ABD ikincisini seçmiştir. ABD ikinci yolu tercih etmekle birlikte özgürlük, tiranlığa karşı savaş ve refahın artması gibi hedeflerine ulaşmış, Kitle İmha Silahları ile mücadele için uluslararası işbirliğini önermektedir. Öte yandan ABD’nin geçmişten ders almasını, doğabilecek tehditlerin(İran, Kuzey Kore vb.) olgunlaşmadan bertaraf edilmesi gerektiği üzerinde durulmuştur.

“Küreselleşme” olgusunun 2006 belgesinde yapıldığını görüyoruz. Dünya düzlemindeki genel dehşeti bertaraf etmek için Ulusal Füze Savunma Sistemi ev bölgesel istikrarsızlıkların etkin biçimde giderilmesi için NATO’nun müdahalesi ve gerektiğinde Genişletilmiş Orta Doğu coğrafyasında yer alan ancak NATO üyesi olmayan ülkelerle de birlikte savunmayı önermektedir.(DEDEOĞLU, 2006). Ayrıca “rough state(serseri devlet)”kavramı tekrar kullanılmıştır. Kitle İmha Silahı Üretme peşinde koşan İran’ın ABD için büyük bir tehdit olduğu belirtilmektedir. Kuzey Kore’nin nükleer faaliyetlerine de dikkat çekilmektedir.

ABD’nin 2006 belgesi, Bush’un son dönemi olması nedeniyle “Batı”lı müttefikleri ve yeni ortaklarını ikna etme amacında olduğu görülmektedir. “Genişletilmiş Orta Doğu Girişimi”ne destek arayışı vardır. Ekonomik düzeyde, serbest ticaret bölgelerinin desteklenmesi önerisi ileri sürülmüştür. Korumacılık aşılması gereken bir hedef olarak görülmüştür. Sadece tek bir coğrafyaya olan yüksek düzeydeki petrol bağımlılığından endişe duyulmaktadır.(DEDEOĞLU, 2006)

2006 belgesinin ideolojik ve kavramsal ana hatları net değildir. Ancak “rough state(haydut devlet)” tabiri ile ideolojik anlamda tiranlık içeren, despot rejimler belirtilmiştir. El Kaide başta olmak üzere terörist örgütlere dikkat çekilmektedir. Uganda’dan, Etiyopya’ya Nepal’den Eritre’ye kadar birçok sorunlu bölgede tehditler tanımlanmaktadır. Ayrıca Sudan’dan bahsedilmektedir. Kolombiya’daki Marksist teröristlerden endişe duyan ABD, Kuzey Kore için de faturayı Rusya ve Çin’e çıkarmaktadır. Bunun sebebi bu iki devletin Kuzey Kore’ye verdiği destek içindir.

İşbirliği konusunda öncelikler sıralanmıştır. Birinci sırada Kanada ve Meksika’nın yer aldığı “Batı yarıküre” yer almaktadır. Latin Amerika’da ciddi düşmanlar kazanmış ABD özellikle ekonomik işbirliği önceliğinden hareketle bu bölgeyi birinci sıraya taşımıştır. İkinci sırada ise Afrika vardır. Üçüncü sırada ise Orta Doğu yer almaktadır. Genişletilmiş Orta Doğu Girişimi çerçevesinde Suudi Arabistan ve Mısır “geleneksel müttefikler” olarak tanımlanmıştır. Dördüncü sırada Avrupa yer almaktadır. NATO bu anlamda çok önemlidir. ABD için “yaşamsal önem” olarak ifade edilmiştir. AB önemli bir oyuncu olarak görülmüştür. Beşinci sırada ise Rusya vardır. Soğuk Savaş’a dönüş korkusu ile Rusya’daki demokratik gelişimler desteklenmektedir. Altıncı başlıkta Orta ve Güney Asya, ABD için “yaşamsal bölge” olarak ifade edilmektedir.(DEDEOĞLU, 2006)

Hindistan için “bölgesel güç” tanımı yapılmıştır. Çin ise gelecekteki rakip olabileceği için geniş yer ayrılmıştır. Bu noktada Hindistan-Çin ilişkileri dengeleyici bir nokta olarak görülmektedir. Türkiye’nin adı belgede geçmemektedir. Bu bakımdan 2002 belgesinden fark yoktur. Ayrıca ABD’nin 2002’deki meşruiyet sağlayıcı unsurları Irak İşgalinden sonra saldırıya uğradığı için 2006’da temel söylem “insanlığın geleceği” eksenine oturtulmuştur.

2006 belgesi bir sıkışmışlığın ifadesidir. ABD artık süreci tek başına üstlenemeyeceğini itiraf etmekte, geçmişi sorgulamakta, bazı sorunların kendisine miras kaldığını ifade etmektedir. Kendisi ile işbirliği yapacaklar için hiçbir fedakarlıktan kaçınmayacağını söylemektedir. Demokrasinin teşvik edilmesi, “etkin demokratik” ideolojilerin hakim olmasını istemektedir. Bu istek Rusya ve Çin dışındaki ülkelerin tercih yapmasını söylemektedir. ABD’ye göre mücadele artık “ideolojik” temelde değil, “topyekün mücadele” biçiminde olmaktadır.(DEDEOĞLU, 2006)

Son olarak 2006 belgesinin Bush Doktrini’nin değişimindeki etkiyi göstermesi bakımından önemlidir. 2002 belgesinde tek başına davranma konusunda daha fazla imaj varken, işbirliği, sorumluluk paylaşımı ve “dost-müttefik” göndermesi 2006 belgesinde vurgulanmıştır. Bu işbirliği için BM, NATO ve “Genişletilmiş Orta ve Kuzey Afrika Girişimi”nin rolünün arttırılması düşünülmektedir.

Sonuç:

Soğuk Savaş sonrası dönem ABD için yeni fırsatlar yaratmıştır. ABD bu yeni dönemde kendisini “yeni dünya düzeni” için hazırlama faaliyetine girişmiştir. Başkan George Bush(1989-1993) döneminde Soğuk Savaş’ın strateji mantığının, askeri-ekonomik kurumlarının ve politik anlayışının bu yeni döneme uyum sağlama çabası içerisine girdiğini görmekteyiz. ABD’nin kendi güvenliğini korumak, savunduğu ulusal değerlerin dünya ölçeğinde zarar görmemesi için politikalar oluşturmak, Soğuk Savaş sonrası yeni tehditleri tanımlamak ve dünyanın geri kalanını kendi istediği biçimde dönüştürmek için 1990’lara başladığı herkesçe malumdur.

Clinton(1993-2000) döneminde başlanılan demokrasi havariliği, küresel işbirliği anlayışı ve küreselleşme söylemi ABD’nin bu dönüşümü gerçekleştirirken “yumuşak güç” unsurlarını kullanacağının sinyallerini veriyordu. Yayınlanan Ulusal Strateji Belgelerinde temel amacın ABD’nin ulusal çıkarları olduğu bunları savunmak için değişik yöntemleri deneyeceği söylenmekteydi. Ancak güvenlik paradigmasının dönüşümü, askeri ve ekonomik çıkarları tanımlamada kullanılan kavramların yeni döneme uyarlanması sonucu ABD kendi içerisinde yaşadığı karmaşıklığı dünyanın geri kalanına da yansıtmıştır. Bölgesel sorunlar, güvenlik algılamaları, askeri stratejiler bundan etkilenmiştir. Soğuk Savaş’ta kullanılan yöntemler tamamen dışlanmasa da 1990’lar belirgin ölçüde uluslar arası işbirliğini ve küreselleşme söylemlerini ortaya çıkaran dönem olmuştur. Clinton’un Soğuk Savaş sonrası ilk ABD Başkanı olması dolayısıyla dünya ile barışık, uluslararası meşruiyete her zaman önem veren, çok taraflılığı savunması ABD’nin bu dönemdeki belirgin politik anlayışını oluşturmuştur. Bu idealist görüş Woodrow Wilson’ın idealist geleneğinden gelen bir anlayış olmakla beraber Amerikan Ulusal Değerlerinin dünyaya pazarlandığı bir süreci ifade etmesi bakımından da önemlidir.

Başkan George W. Bush, Clinton dönemindeki “idealist” havayı kıyasıya eleştirerek etkisinde kaldığı yeni muhafazakar çevreninde yönlendirmesi ile “sert güç” kavramını öne çıkaran realist bir dış politika anlayışı izlemektedir. Bu anlayışın temel dayanağı ABD’nin Soğuk Savaş sonrası elde ettiği tartışmasız kıyaslanamayacak üstünlüğünü daha verimli ve daha etkili kullanma konusunda düğümlenmektedir. Bush Döneminde meydana gelen 11 Eylül saldırıları ardından ilan edilen Bush Doktrini ise yeni muhafazakarların belki daha esnek izleyebileceği dış politika sürecini “sert güç” ile tanımlayan, tek taraflı kararlar alan, geleneksel hukuku zorlayan, önleyici vuruş konseptini geliştiren ve uluslararası onay mekanizmalarını ikincil gören bir süreci başlatmıştır.

Tehdit algılamalarındaki farklılık ve daha önce kullanılmayan söylemler Bush Döneminin özellikleridir. Bu dönemde artık yeni düşman “uluslararası terörizm”;” serseri devletler” ve bunların Kitle İmha Silahlarına sahip olma olasılığı idi. “Hegemonya”dan “mutlak egemenliğe” geçiş, arka planı Medeniyetler Çatışması ve Tarihin Sonu gibi tezlere dayandırılan “ABD İstisnacılığı” denen bu milliyetçi söylem ABD’nin günümüzde de devam eden dış politika algılamasını oluşturmuştur.

2006 Ulusal Güvenlik Strateji Belgesinde ise geçmişle muhasebesini yapan ABD, politikalarındaki şiddet söylemlerini azaltmış, keskin tanımlarını yumuşatmış, tehdit alanlarını ve merkezlerini çoğaltmış, gelecek öngörüsünü netleştirmiş bir anlayışa gelmiştir. ABD için artık çözülemeyen, bazen prestij sorunu da olan meselelerde uluslararası kurumlar işin içine dahil edilmekte, sorumluluğun paylaşılma yoluna gidilmektedir. Bunun nedeni Bush’un ikinci başkanlık dönemi olmasına bağlansa da bizce temel sebep ABD’nin kendisi ile yaptığı muhasebe sonunda uygulanan politikaların gelecekte geri tepmesinden ve ABD karşıtlığının artmasından duyulan korkudan ileri gelmektedir. Bunun sonuçlarını zaman gösterecektir ancak görünen o ki ABD için Soğuk Savaş sonrası küreselleşme söylemleri ile giden, yer yer “yumuşak güç” yer yer “sert güç” unsurlarının kullanıldığı 15 yıllık süreç 21.yy.daki ABD politikalarının temel dayanağı olacaktır.

İskender Karakaya

Ankara Üniversitesi

Uluslararası İlişkiler Yüksek Lisans Öğrencisi

KAYNAKÇA

ARI, Tayyar (2000), Amerika’da Siyasal Yapı Lobiler ve Dış Politika (İstanbul: Alfa Yayınları

BRİNKLEY, Douglas(1997), “Democratic Enlargement: The Clinton Doctrine”, New Haven:Yale University Press, s.100-112

BOSTANOĞLU, Burcu(1999), Türkiye ABD İlişkilerinin Politikası, (Ankara: İmge Yayınları)

DEDEOĞLU, Beril(2006) “ABD Yeni Ulusal Güvenlik Stratejisi Açıklandı – Şiddet sürdürülebilir bir strateji değil”, http://www.zaman.com.tr/haber.do?haberno=269937, 28 Ocak 2008

DEDEOĞLU, Beril(2006), “ABD Yeni Ulusal Güvenlik Stratejisi Açıklandı – ABD dostlarını yardıma çağırıyor!”, http://www.zaman.com.tr/haber.do?haberno=270232, 28 Ocak 2008

ENGİN, Ali (2001), “Ulus-Devlet ve Küreselleşmeye İlişkin Bazı Tartışmalar”, Cumhuriyet Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 25/2:185-192

ERHAN, Çağrı (2001), “ABD’nin Ulusal Güvenlik Anlayışı”, Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 2001/1:78-92

ERHAN, Çağrı (2006), “Türkiye-Avrupa Birliği-ABD: İlişkiler Nereye Gidiyor?”, Tepav Ortak Çalıştay Raporu:11-15

HANLON, Michael E.(2004), “The New National Security Strategy and Preemption”, İnternational Studies Review, Vol. 6

KİSSİNGER, Henry (2002), Amerikanın Dış Politikaya İhtiyacı Var mı ?(Ankara: METU Press)

KİSSİNGER, Henry (2004), “Önleyici Vuruş Stratejisi ve Westfalya’nın Sonu” NPQ, 6/1

KORKMAZ, KÜRŞAT(2006), Soğuk Savaş Sonrası ABD Dış Politikasının Teorik Temelleri, (Yüksek Lisans Tezi,:Kırıkkale Üniversitesi)

LEFFLER, Melvyn P.(2004), “Bush’un Dış Politikası”, Foreign Policy (Türkiye Baskısı) 2004/10:10-16

LOTT, Eric (2003), “The First Boomer: Bill Clinton, George W. and Fictions of State”, 2003/2

ÖKTEN, Kaan H.(2004), ABD’nin Yeni Ulusal Güvenlik Stratejisi: Kant’ın Radikal Bir Yorumu mu? (Ankara:Ümit Yayınları)

WALT, Stephen (2000), “Clinton’ın Dış Politikasına Koşullu İki Övgü”, Avrasya Dosyası ABD Özel, 6/2

WALTZ, Kenneth.(1979), Theory of İnternational Politics (New York: Random House)

THE WHİTE HOUSE (1991), “The National Security Strategy of the United States of America.” August 1991

THE WHİTE HOUSE (1996), “A National Security Strategy of United States of America,” 1996

THE WHİTE HOUSE (1997), “A National Security Strategy for A New Century,” May 1997

THE WHİTE HOUSE (1998), “A National Security Strategy for A New Century,” 1998

THE WHİTE HOUSE (1999), “A National Security Strategy for A New Century,” December 1999

THE WHİTE HOUSE(2002), “The National Security Strategy of The United States of America,” September 2002

THE WHİTE HOUSE(2006), “The National Security Strategy of The United States of America,” March 2006

]]> http://iskenderkarakaya.wordpress.com/2008/08/17/abd%e2%80%99nin-kuresellesme-ve-isbirligine-yaklasimi/feed/ 1 iskenderkarakaya http://iskenderkarakaya.wordpress.com/2007/06/08/kuresellesme-ve-kent/ http://iskenderkarakaya.wordpress.com/2007/06/08/kuresellesme-ve-kent/#comments Fri, 08 Jun 2007 14:26:37 +0000 iskenderkarakaya http://iskenderkarakaya.wordpress.com/2007/06/08/kuresellesme-ve-kent/ Continue reading →]]> KÜRESELLEŞME VE KENT   

İskender Karakaya[1]

   Özet

Küreselleşme dalgasının kent üzerindeki etkisi yaklaşık yüzyıldır tartışılmaktadır. Kentler bu değişim dalgası karşısında kendilerini korumakta ve mevcut yapıları ile  sürece dahil olmaktadır. Kentlerin tarihi aslında ilkel dönemden, Antik Yunan’a, oradan Roma dönemine ve Orta Çağ Avrupa’sından sanayi toplumuna giden bir yol izlemiştir. Bu süreçte kentler yapılarını dönemin koşullarına göre uyarlamışlar ve revize etmişlerdir. Bu makalede bu süreç anlatılmak istenmiş tarihsel arka plan ile küreselleşmenin ne olduğu açıklanmaya çalışılmıştır.

  Giriş

Küreselleşme ve kent kavramları bir araya geldiğinde birincisinin ikincisini etkilediği müthiş bir ilişki anlaşılmaktadır.  Kentlerin, küreselleşme akımından etkilendiği bir gerçektir. Bu yazıda bu etkinin yüzyıllarca süren etkisi incelenmiş ve analizi yapılmaya çalışılmıştır. Küreselleşmenin kent üzerindeki somut ve soyut etkilerine de değinilmiştir. Kentlerin kentsel doku tahribatındaki etkilendiği unsurların başında da küreselleşme dalgası gelmektedir. Ancak, küreselleşme pozitif anlamda da kentleri “dünya kenti” konsepti ile dünyaya tanıtmaktadır. Bu öyle bir hal almıştır ki ulus devletlerdeki kentler, ülkelerden önce anılır hale gelmiştir. Kentlerin küreselleşme sürecinden nasıl etkilendiği aslında küreselleşmenin başarılı olup olamayacağı ile de yakından ilgilidir. Bunun sonucunu görmek için ise 21.yy’ da olacakları dikkatle takip etmek gerekmektedir.

Kentler 21.yy’ a dünya kenti kavramı ile girmektedir. Dünya kentleri ile birlikte kentler dünya ekonomisinde sanatında ve diğer alanlarında giderek artan yoğunlukta yer almaya başlamışlardır. Bu makalenin ana teması kentlerin yer aldıkları bu konum ve elde ettikleri avantajlar üzerine kurulmuştur. Kentler dünyadaki bu değişimin en sıcak ve en yoğun yaşandığı yerler olarak önümüzde durmaktadır.    

1.     Kavramsal Çerçeve

1.1.   Kent Nedir?

Öncelikle kavramların açıklanmasının daha yararlı olacağı düşüncesi ile bunların tanımlanması gerekmektedir. Küreselleşme olgusuna girmeden önce kentin tanımı yapılması gerekmektedir. Kent, tarımsal olmayan üretimin egemen olduğu, hem tarımsal hem tarım dışı üretimin dağıtım ve denetim işlevlerinin toplandığı, örgütleşme, bütünleşme, ayrı cinstenlik derecelerinin yüksek düzeyde bulunduğu yoğun bir nüfus odağıdır[2].  Max Weber ise kent kavramını ekonomik ve sosyal örgütlenme biçiminde ele alır.

Weber’in tanımında bir yerin kent olabilmesi için;

1.      Savunma amaçlı kalesi,

2.      Pazarı

3.      Mahkemesi ve Otonom yasaları

4.      Kısmi bir ekonomi ve özerkliği[3] olması gerekmektedir.

Karl Marx, kenti üretim araçları mülkiyeti temelinde tanımlamıştır. Bir diğer önemli düşünür, Emil Durkheim ise kenti, işbölümü ve dayanışmanın esas olduğu ve bunun sonucunda yapının meydana geldiği bir oluşum olarak resmetmiştir. Sorokin’in kent tanımı ise kümelenmiş gruplardan oluşan bir varlık biçiminde olmuştur. Luis Wirth’e göre  ise kent nüfus yoğunluğu ve istatistik değerlerden oluşan olguların toplamıdır.

Görüldüğü üzere kent tanımında önemli düşünürler farklı tanımlamalara ulaşmıştır. Bütün bunların dışında genel bir tanıma ulaşmak istersek Kent; sürekli toplumsal gelişme içerisinde bulunan ve toplumun yerleşme, gidiş-geliş, çalışma, dinlenme gibi ihtiyaçlarının karşılandığı, pek az kimsenin tarım kesiminde çalıştığı, köylere bakarak nüfus yönünden daha yoğun olan yerleşme biçimidir[4]

Bütün bunların ışığında kentin üç temel özelliği olduğu söylenebilir:

a)      Nüfus yoğunluğu

b)      Yerleşmenin büyüklüğü

c)      Heterojen yapıdır.

Bunun için önce kan bağı ve akrabalıklar kurulmuş, kabile, aşiret denen yapılar meydana gelmiş, köy, kasaba, site derken devlete doğru yol almıştır. Fakat bunlardan önce Kent’in tarihine değinmek gerekmektedir. Çünkü bu olmadan küreselleşme sürecini anlama olanağı yoktur.

1.1.1.    Kent’in Tarihi

Günümüzdeki egemen görüşe göre modern anlamdaki kent yapılarının temelleri Akdeniz – Mezopotamya havzasında atılmıştır. M.Ö. 3500 – 4000 yıllarında görülen bu oluşumlar, öncelikle coğrafi daha sonra ekonomik, sosyal ve kültürel ihtiyaçların ortaya çıkması ile oluşmuştur. Mezopotamya, Aşağı Amerika, Nil ve İndus vadileri ilk oluşumların görüldüğü yerlerdir.

Daha sonra Mısır ve Çin gelmektedir. İnsanlık kent yaşamına geçmesi ile düzensiz hayattan düzenli hayata geçiş yapmıştır. Bu dönemde kentler en önemli faktör politikadır. Kentlerin oluşumu sonucunda bunların bir araya gelmesi ile devlet denen aygıt bugünkü anlamı ile kurulmuştur.

Aslında kentin tarihçesinde antik dönem ilginçtir. Site yönetimi olarakta adlandırılabilir. Batılı kaynaklarda kentin ilk ortaya çıktığı yapıya “Polis” adı verilir. Polisler antik dönemin oluşumlarıdır. Bu dönem ele alınırken “Polis” kelimesi “Devlet” kelimesi ile aynı anlama gelecek şekilde düşünülmelidir.

Polisler siyasal ve sosyo-ekonomik olarak doğulu anlamda kentlerden ve devletlerden farklıdır. Polisler, Dor istilası sonucunda var olmak için bir araya gelen kentlerin oluşturdukları oluşumlardır. .Polisler demokratik dönüşümlerin yaşandığı ilk yapılardır. Doğu toplumlarındaki kent yapılarında maalesef bu özellik görülememektedir. Atina, Sparta ve Myken başlıca önemli Polis yapılarıdır. Ünlü düşünür Aristo kenti şöyle tanımlar[5]: “ Öncelikle bir başkası olmadan varolamayanlar birlik kurmalıdır. Bundan ortaya çıkacak ilk şey ailedir. Birçok ailenin birleşmesi ile ortaya çıkan yapı ise köy olmalıdır. Birçok köy kendine yetecek bir arazide birleştiğinde ise ortaya kent çıkar”

Köylerin kente dönüşmesinde temel dinamik paradır. Ticaret birleşmeyi zorunlu kılmıştır. Ortak olan pazarlar birleşerek kent denen yapının oluşmasındaki ekonomik faktörü meydana getirmiştir. Yunan kentleri bu anlamda kendi kendine yeten yapılar olmuşlardır. Dışarıdan gelen bir saldırıya karşı hemen birleşme eğilimi göstermişlerdir.

Yunan kent devletlerinde vatandaşların eşit olduğu ve doğrudan temsil ile yönetime katıldıkları yapılarda mevcut olmuştur. Demokrasinin ilk uygulamalarını bu topraklarda görmek mümkündür. Öyle ki sosyal, siyasi, askeri ve hukuki yapıların ilk oluşumları Yunan devletlerinde olmuştur.

Roma devletinde ise kent  tanımı hukuki olarak genişleyen bölgeyi ifade etmektedir. Eyaletlerin ve konfederasyonların oluşturduğu yapılar kent olarak adlandırılıyordu. Akdeniz ve Küçük Asya’daki(Anadolu)  birçok kent Roma döneminde birleşmiştir. Küreselleşmenin ilk uygulaması bilinen dünya içinde ilk kez Roma döneminde olmuştur.

Romalılar kentleri kurarken, hanlar, hamamlar, temel ihtiyaçları görecek kurumlar, tarımsal üretim alanları, ticaret merkezleri gibi yan unsurları da yaparak modern anlamda kentin ilk örneklerini de vermişlerdir. Roma bir kentler federasyonudur. Bu oluşum Roma’nın genişlemesi ve fetihleri sonucunda oluşmuştur. Bunun sonucunda bütün yollar Roma’ya çıkmaya başlamıştır. Roma, küreselleşmenin ilk uygulayıcısıdır desek yanlış olmaz.

Roma’nın yönetiminde zümreler ve köleler ayrı yapıları temsil etmişlerdir. Seçkinler tarafından oluşturulan “yurttaş” kimliği Roma’nın kent devletinde önemli bir yer tutar. Roma bir nevi yığınlar ile yöneticilerin zoraki oluşturduğu bir birlik olmuştur.

Kent’lerin Roma’nın yıkılması sonrası krize girmesi ve Orta Çağın başlarına kadar bu krizde kalması farklı çözüm arayışlarını da beraberinde getirmiştir.Bu dönemde Platon ve Aristo fikirleri ile toplumlara yön vermeye çalışmıştır. Fakat dinsel simgelerin başat rol oynayacağı Piskopos kentlerine kadar bu çabalar bir işe yaramamıştır. Çünkü kavimlerin yer değiştirmesi ve kentlerdeki savunma ihtiyaçları özgür, demokratik ve katılımcı kent yapılarında radikal değişimlere yol açmıştır. Artık kentler kendilerini savunmak için yüksek duvarlar ve surlar inşa etmekte, büyük ordular kurmakta ve giderek zümreleşen sınıfların egemenlikleri altına girmekteydi. Bunun sonucunda 3-4 yüzyıl buhranı denilen zaman dilimi yaşanmıştır.

Bu kriz döneminden sonra Piskopos kentleri sahneye çıkmıştır. Kent meclisleri temsil yetkilerini kaybettikçe bu görevi yapacak Piskopos kentleri oluşmuştur. Hıristiyanlık burada başat aktör durumuna geldi. Piskoposluk ve kentin sürekliliği adeta aynı anlama gelmeye başladı. Din’in bu derece kentlerde etkin olması dinsel sınıfı da güçlendirmiştir. Nüfus Hıristiyanlaşmış ve inanmayanların sayısı azalmaya başlamıştır. Papazlar toplumda saygın bir yere oturmuşlardır. Roma’nın çöküşü ile birlikte devletin bütün varlığı da kiliseye kalmıştır. Roma’nın çöküşü bir bakıma kilisenin doğuşudur. Yok olan tüccar ve sosyal sınıflar kiliseyi zayıflatmamış aksine gücün tek hakimi olmasını sağlamıştır.

Kilise’nin kentler ile gerektiği gibi ilgilenmediği ise açıktır. Kilise’nin tek derdi gücünü tekelleştirmek olmuştur. Bunun sonucunda kent meclisleri giderek ortadan kalkmıştır. Bunun sonucunda tarımsal yapının egemen olduğu büyük Piskopos kentleri oluşmuştur. Daha sonra bu durumum giderek feodalleşmeye başladı. Karolenjler ile birlikte “fieflerin” olduğu “Tac’a” karşı bağlılık yapıları oluşmuştur.

Orta Çağa geldiğimizde artık site ortadan kalkmıştır. “Komün” denen yapılar ortaya çıkmıştır. Birer sınıf yapıları olan komünler, ticari hayatın canlanması ile oluşmuş yapılardır. Ticaretin 10.yy’ dan itibaren canlanması ile yol kavşakları, limanlar, hanlar gibi istasyon yapılar gelişmeye başladı. Bunun sonucunda toplumlar mobilize olmaya başladılar. Bunun sonucunda yeni yerleşim yerleri kurulmuş yeni komün yapıları meydana gelmiştir. Bunların bir kısmı otonomiye bir kısmı da yarı-otonomiye sahip yapılar olmuşlardır. Halkın seçtiği organlar ile aristokrasinin gücü bu oluşumlarda karşı karşıya gelmiştir.

Başlangıçta bu kent yapıları, piskopos ve senyörlerin etki alanlarında kurulmalarına rağmen giderek burjuvalar yani ticaret ile uğraşan kent sakinleri ön plana çıkmaya başlamışlardır. Bu kentler zenginleştikçe burjuvalar ön plana çıkmaya başladılar. Fakat yine de hem burjuvaların oluşturduğu komün yapıları hem de kral ve senyörlerin oluşturduğu klasik yönetim yapıları zaman zaman uzlaşma yoluna giderecek çıkarlarını korumuşlardır.

Komünlerin iç yapısı gerçekten çeşitli farklılıklar arzetmiştir. Çünkü kent yapıları klasik orta çağ ilişkilerinden farklı olarak içeride özgürlüğün tadıldığı bir ortam doğurmuştur. Kent duvarları arasında kırsalın ilişkiler ortadan kalkmıştır. Özgürlük kentler ile yurttaşın doğal özelliği olmuş bir sınıfın ayrıcalığı olma özelliği elinden alınmıştır. Kent topraklarında bir yıl yaşayan bir köle özgürlüğüne kavuşmaktaydı. Kentli ile özgür insan sözcüğü, tüccarların elde etmesi ile başlayan bir akım ile bütün orta çağ Avrupa’sına yayılmıştır.

Orta Çağ kentlerinde derebeylik hakları da ortadan kaldırılmıştır. Çünkü artık kentlerdeki ilişkiler karmaşıklaştıkça ilke döneme ait derebeylik yasalarının yerini hukuk normları, mahkemeler ve yargılama gibi kurumlar almaya başlamıştır. Bu aynı zamanda eski dönemin tasfiyesi de olmuştur. Evlilik, veraset, haciz ve iş hukuku gibi kavramlarda normatif ilkeler benimsenme yoluna gidilmiştir.

Artık “kent barışı” sözü kentin içine giren herkes tarafından zoraki de olsa kabul edilen bir tabu haline gelmiştir. Soylular, tüccarlar, serfler ve köleler herkes bu kent barışının birer parçası haline gelmiştir. Çünkü oluşturulan yasalar gücünü herkese kabul ettirmekte ve herkes üzerinde yaptırım uygulamaktaydı.

Kentleri yöneten bir kurul vardı. Bu kurulda yargıçlar, kimi zaman orta sınıfın temsilcileri oluyordu. Bu kurul yetkisini komünden alıyordu. İlişkiler karmaşıklaştıkça siyaset, hukuk, ticaret, maliye ve kamu işleri görüşüldükçe hak giderek kuruldan dışlanmaya başlandı. Fakat kral ve senyörlerin yetkilerini kısıtlayacağını gören üst tabaka komün kurularının/meclislerinin işlevselliklerini azaltma yoluna gitmiştir. Bununla beraber Kıta Avrupa’sında yetkileri sınırlanmayan komün meclisi yok gibidir.

Kentlerin diğer bir sorunu da savunma ihtiyacı ve bunların giderleri ile ilgilidir. Çünkü kentlerin korunması için yüksek duvarlara ihtiyaç vardı. Dolayısı ile bunları yapacak işçilere ve mali finansmanda gerekiyordu.

Kent’in savunması için hesaplanan para halkın gelirlerinden alınan paylar ile sağlanıyordu. Bunu ödemek zorunluluktu. Ödemeyenler kente sokulmuyordu. Ayrıca komünlerdeki yönetim yetkisi belediye başkanı yada yönetici denilen her yıl seçilen yöneticiler ile sağlanmıştır. Dolayısı bu işlere bakanda bu kişilerdir.

Aslında kentlerde burjuvalar giderek önem kazanan bir pozisyona doğru gelmişlerdir. Bu durum bu sınıfta kenti özgür kılan bir zümre sahibi olma şeklini de beraberinde getirmiştir. Fakat kentlerde sınıf savaşı da başlamıştır. Loncalar ve işçilerin yanında bir de burjuvalar çıkarlarını korumak için bu savaşa dahil olmuştur. Burjuvalar bu mücadelede ayrıcalıklı yerini korumuştur.

Ortaçağın sonunun gelmesi 16.yy da modern devlet kurumlarının oluşmasına denk gelmiştir. Avrupa’daki kentlerdeki komün yapıları giderek merkezi devletlerin egemenliği altına girerek otonomilerini kaybetmişlerdir. Artık oluşan “sanayi kenti” kavramı ile ticaretin ve sanayinin merkezi kent yapıları ortaya çıkmaya başlamıştır. Mekan genişlemiştir. Kente göç başlamıştır. Gelir grupları iktisadi şartlarına göre kentin belirli bölgelerinde toplanmışlardır.

Sanayi toplumu ile standartlaşma, teknolojik gelişme ve elit tabakaların oluşması sağlanmıştır. Bundan sonra sanayi devrimi ile birlikte kent; sosyal anlamda kimlik kazanmış, organize yapıya bürünmüş ve kimliğini tescil ettirmiştir. Sanayi devrim ile birlikte gelen uzmanlaşma, işbölümü, üretim teknolojileri ve farklılaşmalar kent yapısında derin etkiler bırakmıştır.

Küreselleşme ise bu zaman diliminde anlam kazanmıştır. Şimdi küreselleşmenin anlamını ve küreselleşme sürecinde kent konusuna giriş yapalım.

1.2.    Küreselleşme

Küreselleşme tanımı yukarıda anlatılan kentin tarihi de göz önünde bulundurulduğunda son iki yüz yıldır toplumsal yaşamı doğrudan etkileyen bir kavram olmuştur. Küreselleşme sürecinde motor alan kentlerdir tanımı yanlış olmaz. Çünkü zihinsel ve mekansal olarak bu değişimin odak noktasında kentler ve kent yapıları vardır.

Küreselleşme; devletler arasında sınırları ortadan kaldıran, sermayenin dolaşımının ulusal sınırlar ile saptanmadığı, kültürel anlamda kimliklerin giderek eridiği ve farklılıkların azaldığı bir kavram olarak karşımıza çıkmaktadır. Küreselleşme teknolojik gelişim ve kapitalizmin vardığı maksimum noktada doğal bir sonuç olarak görülmektedir.

Ulusal yapıları aşan ilişkilerin ortaya çıkması kentlerin küreselleşme sürecindeki konumunu da değiştirmiştir. Artık dünyada bilgi ve sermaye akışına yön veren kentler ortaya çıkmıştır. Tokyo, Londra, Washington, İstanbul, New York vb. Bunun sonucunda günümüzde kentler güçlerini ülkelerden değil ülkeler güçlerini oluşturdukları güçlü kentlerden alma noktasına gelmiştir.

Bu nokta da sermayeyi kendisine çekebilen, üretim yapan ve bunu pazarlayabilen, kültür ve turizm anlamında çekiciliğini muhafaza edebilen ve bunu tanıtabilen “küresel kentler”  ortaya çıkmıştır. Küresel kentleri ortaya çıkaran faktörler sayıca fazlalık arzetmektedir. Örneğin; küresel ekonomik yeniden yapılanma, bazı ulus devletlerde ekonomik ve politik desantralizasyon, geleneksel bölgesel kalkınma politikalarının başarısızlığa uğraması ve küresel ekonomide kentler arasında artan rekabettir. Kentler küreselleşme sürecinde yeniden üretim ve bilgi teknolojisine geçiş noktasında önemle durmak zorundadır.

Küreselleşme sürecinde, siyasal, ekonomik, teknolojik ve yönetsel gibi birçok alanda dönüşümler yaşanmaktadır. Bu dönüşümler kentlerde tüm çıplaklığı ile gözlemlenebilmektedir. Kentler 21.yy da bu değişimlerin merkezi ve üssü konuma çoktan gelmiştir.

J. Friedman ve G.Wolf, küreselleşmenin kentler üzerindeki etkileri ve kentler arasındaki karşılaştırmalar konusunda bir dizi araştırma yapmışlardır. Projenin adı “Dünya Sistem Analizi” daha sonra Friedman “dünya şehri” kavramı ortaya atmıştır. Buna göre

Dünya kenti kavramı

1.      Farklı  piyasalar ve üretim faaliyetleri için kavşak noktaları

2.      Uluslar arası sermayenin toplandığı merkezler

3.      Global finans piyasalarının, ulaşım ve iletişim faaliyetlerinin yoğunlaştığı alanlar

4.      İç ve dış göç akımlarının başlıca hedefi olan merkezler

olarak tanımlanmıştır.

Friedman’ın tanımına göre ekonomik ve siyasal gelişime yön veren kentler dünya kentleridir.

Bununla beraber küreselleşmenin hızlanması ve etkisini yoğunlaştırması ile beraber bazı kentler yükselirken bazı kentlerin düşmeye başladığı görülmüştür. Dünya için vazgeçilmez olan mal, hizmet ve sermaye hareketleri konusunda avantajları olan bunlara yön veren, kontrol altında tutan kentler önem kazanmaya başlamıştır. Kentler bu akım ile beraber üretim merkezi olma işlevlerini ikinci plana atarak hizmet, iletişim ve haberleşme olanakları ön plana çıkmaya başlamıştır.

Öte yandan küreselleşme kentlere ekonomik, siyasal ve kültürel olarak yeni roller yüklemiştir. Çağımızda kentlerin rekabeti söz konusu olmuştur. Finans, bankacılık ve ticaret gibi alanlarda bazı kentler ön plana çıkmaya başlamıştır. Günümüzde uluslararası  sermayeye gereken hizmeti ve kolaylıkları sunan kentler Frieadman’ın da dediği gibi dünya kenti unvanını kazanmıştır.

Bunun dışında küreselleşme ve kent arasındaki ilişki başka bakış açılarını da gündeme getirmektedir. Kentlerin oluş biçimleri, fonksiyonları, görevleri ve yerleşik yapıları ile bunların dünya ekonomisinde nasıl yer alacakları sorunu gündeme gelmektedir. Kentlerin klasik sorunları olan altyapı eksikleri burada göze çarpmaktadır.Ayrıca göç, nüfus sorunu, kentsel planlama ve verimli kent  modelleri düşünceleri üzerinde önemle durulmaktadır. Çünkü kentler artık akışkanlığı sağlayacak durgun olmayan dinamik yapılar olarak düşünülmektedir.

Diğer yandan küreselleşmenin olumsuz bir yanı da kentsel doku üzerinde yapılan tahribatı etkilemesidir. Küreselleşme süreci ile yayılan sermaye hareketleri sonucunda kurulan fabrikalar ile beraber kentsel doku tahrip olmakta ve kentler bundan olumsuz etkilenmektedir.

Özellikle az gelişmiş ülkelerin gelişmiş ülkeler tarafından sömürülüp eski fabrikalarının ve ağır sanayi tesislerinin bu bölgeye gönderilmesi sonucunda atıklar az gelişmiş ülkelerde boşaltılmaya başlanmıştır. Bu da çevre kirliliği ve kentsel doku bakımından olumsuz birer örnek olarak karşımıza çıkmaktadır.

2.     Sonuç:

Küreselleşmenin kent üzerindeki etkilerinin tarihsel arka plan ile anlatılmaya çalışıldığı makalede detaylı analiz yapılmaya çalışılmıştır. Kentler sürekli gelişim gösteren yapılardır. İnsanlığın ve medeniyetlerin gelişim düzeyi paralelinde kentlerde kendi bakımlarından gelişme trendleri yakalamışlardır. Uygarlığın doğuşu ile kentlerin ortaya çıkışı arasında paralellik olduğu iddiası bu makalenin sonunda söylenebilecek bir iddia konumuna gelmiştir.

Öte yandan küreselleşme sürecinin taşıyıcısı, lokomotifleri de kentlerdir. Yerel birimler olan kentler önemli görevlerde yüklenmektedir. Friedman’ın tanımladığı “dünya kentleri” bu işlevsellikle ön sıraları işgal etmektedir. Bu kentler turizm, siyaset, ekonomi ve yönetim alanlarında çeşitli organizasyonlara ev sahibi yapmaktadırlar. Bu durum öylesine kanıksanmıştır ki, kentlerin adlarından çok hangi sektörlerde ön plana çıktığı bütün dünya tarafından bilinir olmuştur. “Frankfurt’ Sanayi Fuarı”, “Berlin Kitap Fuarı”, Milano’daki giyim ve tekstil üzerine olan fuarlar akla gelen örneklerdir.

Öte yandan teknolojideki gelişmeler büyük bir hızla ilerlemektedir. Siyasal ve ekonomik dönüşüm bütün unsurları ile hissedilmektedir. Dünya da artık ulusal sınırların önemi kalmamaktadır. Ulusal devletler, uluslararası yapılar giderek önemini kaybetmekte ve dünyanın “küresel köy” olarak yeniden oluşacağı ön görülmektedir.

Ancak bu dönüşüm yaparken “çok kültürlülük” kavramı da ön plana çıkarılmaya çalışılmaktadır. Yerel özellikler ve bunların ortaya çıkarılmasında kentlerin alacağı sorumluluklarda merak konusudur. Çünkü insanlar kentlerde yaşamaktadır. Kentlileşme hızla artarken bunlar arasındaki toplumsal huzur ve barışın sağlanması, sorunsuz ve kolay geçişin yapılmasında kentler büyük görevler almaktadır.

Bu süreçte bölgesel ve ekonomik örgütlerin yanı sıra, AB ve BM gibi büyük organizasyonlarda sorumluluklar almakta kentleri gerektiği konularda finanse etme yoluna gitmektedirler.

Aslında bu süreç bir bakıma ticari aksiyonları da ön plana çıkarmaktadır. Kapitalist anlayışa paralel olarak bu süreç pazar ekonomisi ve ticari çıkarlarını önemseyen ülkelerin işine gelmektedir.

Aslında küreselleşme dalgası ile birlikte ulus devlet ortadan kalkmaya başlamıştır. Çünkü ulus devlete olan ihtiyaç ortadan kalkmakta ve bu hareketlerin kontrol edilmesinde, sağlanmasında ve yönetilmesinde kentler ön plana çıkmaktadır. Küreselleşmenin bu dönüşüm hızını eğer doğru okuyabilirsek bir zaman sonra kürenin birer unsurları olacak ve sınırları ortadan kaldıracak olan bu değişim dalgası kentleri de baştan aşağı değiştireceğini görebiliriz.

Ancak ulus devlet ortadan kalkacaktır çıkarımı bu makalenin yazarı için fazla iddialı bir cümle olacaktır. Ulus devlet bir şekilde varlığını sürdürmeye devam edecektir. Etnisite, kimlik ve vatandaşlık bağları, hukuki yapısı ile ulus devlet yoluna devam edecektir. Fakat farklılıklar giderek azalmakta ve sınırlar giderek ortadan kalkmaktadır. Bunun doğal sonucu da küreselleşmenin nihai amacı olan küresel köye ulaşacağını söyleyebiliriz.

   KAYNAKÇA  

Pustu, Yusuf, “Küreselleşme Sürecinde Kent “Antik Siteden Dünya Kentine” ”, Danıştay Dergisi, Sayı 60

J.Scott, Alen, “Küreselleşme ve Kent Bölgelerin Yükselişi”, TMMOB Şehir Plancıları Odası Yayını, İstanbul Mart 2004

Ulu, Ali / Karakoç, İlknur, “Kentsel Değişimin Kent Kimliğine Etkisi”, TMMOB Şehir Plancıları Odası Yayını, İstanbul Mart 2004

Keleş, Ruşen, Kentleşme Politikası, İmge Yayınları, İstanbul 2001

Görmez, Kemal, “Büyük Kentlerde Kent Planlaması ve Bazı Sorunları”, Gazi Üniversitesi İ.İ.B.F. Dergisi, Şubat 2001

Demir, Cüneyt, “Kentsel Kimliği Geliştirme Sürecinde Mekansal Model Tasarımı ve Kent Plancılarının Rolü”, TMMOB Şehir Plancıları Odası Yayını, Mart 2006

Karakurt, Elif, “Kentsel Mekanı Düzenleme Önerileri, Modern Kent Planlama Anlayışı ve Postmodern Kent Planlama Anlayışı”, Erciyes Üniversitesi İ.İ.B.F., Ocak – Haziran 2006

Doğan, Bıçkı, “Kentleşme Sorunları ve Türkiye Özelinde Çözüm Önerileri”, İş Güç Dergisi Cilt:5, Sayı:2,

Karpuz, Hayri; Sert, Emre; Akgün, Gürkan; Kahraman, Tayfun, “Küreselleşme Sürecinde Değişen Kent Kavramı”, www.planlama.org, 22/05/2005Berber, Metin/Topal, Kadir; “Yeni Küresel Ekonomik Sistem ve Ulusal Kalkınmada Kentlerin Önemi”, Küreselleşme, Yerellik İnsan Yerleşimleri ve Yönetim Sempozyumu, 15 Mayıs 1996, İstanbul        

[1] Kocaeli Üniversitesi İdari ve İktisadi Bilimler Fakültesi Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bölümü Çift Anadal Programı Öğrencisi

[2][2] Kartal, S.Kemal, Ekonomik ve Sosyal Yönleriyle Türkiye’de Kentlileşme, Yurt Yayınları, Ankara: 1983, s.35.

[3] Pustu, Yusuf, “Küreselleşme Sürecinde Kent, “Antik Site’den Dünya Kentine”, Danıştay Dergisi, Sayı 60, S. 145

[4] TDK Kent Bilimi Sözlüğü, Ankara 1998

[5] Pustı, Yusuf, a.g.e. s.132

Türkiye’de son dönemde milliyetçilik üzerine tartışmalar giderek artmaktadır. Milliyetçiliğin kavramsal olarak ne olduğunun net olarak anlaşılamaması beraberinde bazı sorunlar getirmiştir. Ulus nedir?, Milliyetçilik nedir? Milliyetçilik tek boyutlu ve tek tip midir? Milliyetçiliğin çeşitleri nelerdir? Şeklindeki sorular insanların kafalarını karıştırmaktadır. Bu yazının devamında “ulus,  milliyetçilik, milliyetçiliğin çeşitleri, ulus-devletin sorunları” gibi sorulara yanıt aranacaktır. 20.yy’da ki somut örnekler konuyu anlama da bize yardım edecektir.  “Ulus” terimi Latince “natio”(doğmak) kelimesinden türemiş bir kavramdır . Ulus terimini  ifade etmenin zorluğu onun hem “subjektif anlam”  hem de “objektif anlam”  içermesinden dolayıdır.   

Objektif anlam olarak uluslar, kültürel varlıklardır. “Ortak geçmiş, aynı lisanı konuşmak, aynı dine sahip olmak” gibi öğeler ulusların kültürel varlığını tanımlar. Objektif anlam da “Ulus” algılaması ulusun somut ve nesnel özelliklerini anlamamıza da yardımcı olur.  

Subjektif anlamda uluslar, üyelerin kendini bireysel bir şekilde o ulusa ait olarak tanımlaması ile mümkün olur.  Birey, kendisini bir ulus üyesi olarak kabul eder. Bir anlamda siyasal özne olarak var olur. Subjektif anlamda tanımın en büyük getirisi kendisini “etnik gruptan”[1] farklılaştırmasıdır.  

Ulus’un bu iki tanımı da doğrudur. Birbirini tamamlayıcı bir yapı içerir. Fakat milliyetçilik işin içine girdiğinde konu daha da karmaşıklaşır. Çünkü, milliyetçilik siyasal bir doktrindir. Milliyetçilik için iki önemli unsur vardır. Birincisi, kültürel olarak varolan ulusun sadakati, diğeri ise siyasal olarak vatandaşlık bağları ile toplumda yer almasıdır. Yukarıdaki tanımlamaların(objektif ve subjektif ulus) sonucunda kültürel ve siyasal olarak ulus kavramı ortaya çıkmaktadır. 

Kültürel Olarak Ulus Kavramı 

19.yy da Alman düşünürlerinin kavramlaştırması ile “kültürel topluluklar olarak ulus” tanımlaması yapılmıştır. Johann Gottfried Herder’in kültürel ulus bakışına göre “Ulus, içinde bulunduğu coğrafi özellikleri, iklimi, fiziksel coğrafyası ve ayırt edici gelenekleri sonucunda” var olmuştur.  Ulus; kendisini tarihi mitlerde, şarkılarda ve efsanelerde kişileştirir. Bunun sonucunda “Volkgeiste(Halkın Ruhu)”[2] meydana gelir. Toplum bunun bir ürünüdür. Birey, ancak bu kimlik içinde var olur. Kültürel milliyetçilik bu ruh hali içinde doğmuştur. 

Ernest Gellner ise milliyetçiliği “modern dünyadaki kapitalist ilerlemenin bir sonucu olarak toplum içerisindeki dinamizmi sürdürmek ve bağlılığı sağlamak için” oluştuğunu söylemiştir. Bu görüşte kültürel olarak tanımlanan ulus, bir süre sonra kapitalist ilerleme sonucunda milliyetçiliğe evrilmiştir. 

Siyasal Olarak Ulus Kavramı

Siyasal olarak ulus kavramından anlaşılan ulus içindeki bireylerin “vatandaşlık bağı” ile birbirine bağlı bir insan grubu olarak ortaya çıkmasıdır. Bu fikrin babası Jean Jacques Rousseau’dur. 1789 Fransız Devrimi sonucunda Rousseau’nun fikirleri hayat bulmuş, Fransız halkı hükümdarın kulu olmaktan kurtulup “haklara ve özgürlüklere sahip vatandaşlar” olarak ortaya çıkmıştır.  

Elbete, siyasal olarak ulus kavramı 19.yy.ın sonunda yönünü milliyetçiliğe doğru çevirmiş, bunun sonucunda “milletlerin milliyetçiliği değil milliyetçiliğin milletleri oluşturmasına” neden olmuştur. Bu değişim, beraberinde bölgesel farklılıkların azaltılmaya çalışıldığı ve tek tip ulus kavramının işlendiği hatta “ulusal marşlar, tek dil” gibi kavramların tartışıldığı bir süreç başlatmıştır.  

Milliyetçiliğin Çeşitleri 

Toplumda bilinen genel kanının aksine milliyetçilik tek boyutlu ve tek bir yapı içinde değildir. Çünkü, böyle olması milliyetçiliğin ruhuna aykırıdır. Bu açıdan, milliyetçilik kimilerine göre “ilerlemeci, bağımsızlık vaat eden” bir yapı da iken kimi algılamalara göre de “özgürleştirici, demokratik ve eşitlikçi” yapıdadır. Daha radikal görüşe sahipler içinse milliyetçilik “yayılmacı, otoriter, baskıcı ve solcu” davranış kalıpları da içerebilir.

Geride bıraktığımız yüzyılda milliyetçilik dört ana kategoride toplanmıştır: Liberal milliyetçilik, muhafazakar milliyetçilik, yayılmacı(revizyonist) milliyetçilik ve anti-koloniyal milliyetçilik. 

Liberal Milliyetçilik

1789 Fransız İhtilali sonucunda ortaya çıkan milliyetçilik akımları genel olarak liberal milliyetçi karaktere sahiptir. 19.yy boyunca liberalizm ile milliyetçilik neredeyse aynı kavramlar gibi değerlendirilmiştir. Liberal milliyetçilik “self-determinasyon”[3] ilkesini önemle savunur. Bu grup milliyetçilere göre, “uluslararası arena devletler koleksiyonundan” meydana gelmiştir. Ulusların kimliklerine saygı önemlidir. Egemen ulus-devletler dünyasını oluşturmak ve sürdürmek ana hedeftir. 

Fakat, Liberaller genel yapıları icabı, ulusalcılıktan çok uluslararası yapıya önem verirler. Bunun yanında ulus-devlet sisteminin sürekli olmasından korkmuşlardır. Çünkü, liberal milliyetçiler için birinci öncelik “özgürlüklerin önündeki engellerin” ortadan kaldırılmasıdır. Bunun sonucunda “aşırı romantik, rasyonel olmak ve hoşgörülü olmak” ile eleştirilirler. 1919 Paris Barış Konferansında ,ABD Başkanı Wilson’un savunduğu görüş bu çizgidedir.

Muhafazakar Milliyetçilik

Muhafazakar milliyetçilik, 19.yy sonlarında hayat bulmuştur. Muhafazakar milliyetçilere göre “self-determination” ilkesinden çok “yurtseverlik” ilkesi önemlidir. Bu grup milliyetçiler için ulus, “aynı yaşam tarzında yaşayan, benzer özellikler gösteren” bir topluluktur. Milliyetçilik , muhafazakarlar için gelenekselci bir anlayışla ele alınmıştır. Var olan kurumların, yapıların ve değerlerin korunması ilke edinmiştir. Muhafazakar milliyetçi anlayış “yerleşik yapılı uluslarda” hayat bulur ve “devrim ya da ulus inşası gibi revizyonist” karakterde kendini göstermez. “Göç ve ulus-üstücülük” en büyük düşmanlardır. Aslında, statükoyu tehdit eden her şeye cephe alma refleksi muhafazakar milliyetçilerde vardır. Muhafazakar milliyetçiler, yayılmacı milliyetçilik kadar olmasa da “içe dönük ve ayrılıkçı” karakter taşırlar. İngiltere’de Margaret Thatcher Hükümeti, ABD’de Başkan Bush, Fransa’da Sarkozy gibi liderler görüşlerini muhafazakar milliyetçiliğe dayandırmışlardır. 

Yayılmacı Milliyetçilik

Milliyetçilik türlerinde arasında en radikal ve saldırgan olanı yayılmacı milliyetçiliktir. Liberal milliyetçiliğin tam zıttı bir karakter taşır. Yapısı itibari ile “statüko karşıtı” “revizyonist” bir karakterdedir. Avrupa’nın,  Afrika’yı kolonileştirdiği 19.yy sonlarında büyük bir “jingoizm” ile hayat bulmuştur.[4] Birinci Dünya Savaşına bu atmosferle girilmiştir. Alman kültürel milliyetçiliğinin paralelinde birey, bu milliyetçilik türünde de  “ulus için anlam” kazanmaktadır.   

Yayılmacı milliyetçilik için “ben” ve “öteki” kavramları mevcuttur. Mutlaka yaratılan bir kötü, yenilmesi gereken bir düşman vardır. Müthiş bir “disiplin ve bağlılık” esastır. Demokratik değerlerin hiçbir anlamı yoktur. Diktatörlük en uygun yönetim biçimidir. Yayılmacı milliyetçiler “negatif bütünleşme” ile toplumun birleşmesini engelleyen tüm yapıları tasfiye ederler. “Karizmatik lider” tipi ile tüm ulusu birleştiren bir efsane yaratılır. “İç grup(dost)” ve “dış grup(düşman)” yaratılarak mücadele edilir.  Bu milliyetçilik türünün örnekleri 1933-45 arasında Almanya’da Nasyonel-Sosyalist yönetimi, 1920-1943 arasında İtalya’da Musollini ile görülmüştür. 

Anti-Koloniyal Milliyetçilik

İkinci Dünya Savaşı sonrası Afrika’da ki ulusların bağımsızlık mücadelesini kapsayan milliyetçilik türüdür. “Self-determination” ile düşünüldüğünde liberal milliyetçiler bu milliyetçiliğe olumlu yaklaşırlar. Fakat, “ulusal kurtuluş” teması ideolojik olarak liberallere dayandığı kadar ekonomik olarak “emperyalizmden kurtulma” fikrini de içerdiği için “Marksizm ve Leninizm” den destek almıştır. Milliyetçilik ve Sosyalizm temel de çatışmasına rağmen Afrika Toplumların da (Vietnam, Kamboçya, Cezayir, Libya, Zambia vs) milliyetçi sosyalizm fikri hayat bulmuştur. Bu milliyetçilik türünde, yayılmacı milliyetçilikte de kullanılan “karizmatik lider” tarafından sahiplenilen bir ulus ortaya çıkmıştır. 

Sonuç:

Milliyetçiliğin bu türlerinin arasında Birinci ve İkinci Dünya Savaşlarını geride bırakan uluslararası toplum, yeni sorunlarla karşılaşmıştır. Avrupa’nın tüm güçleri ile yıkıldığı İkinci Dünya Savaşından sonra ulus-devlet yapısının uluslararası barışı ve güvenliği koruyamayacağı anlaşılmıştır. Bu nedenle ulus-üstü yapı tartışılmış ve hayata geçirilmiştir.  

Bunun akabinde ulus-devlet çeşitli tehditlerle karşı karşıya kalmıştır. Milliyetçiliğin yukarıda hiçbir şeklinin önemini kaybetmemesine rağmen ulus devlet için başlıca sorun alanları belirmiştir.  

Öncelikle Uluslararası güvenliği sağlamak için ulus-devlet yetersiz kalmıştır. Güç kullanması yetkisi kendi alanı ile sınırlandığından ulus-devlet yetersiz görülmüş ve yeni düzenlemelere gidilmiştir. 

İkinci olarak ekonomik hareketlerin ulus-devletler tarafından kontrol edilememesi de ulus-devletin prestijini sarsmıştır. Çok hızlı değişen sermaye hareketlerini kontrol eden mekanizma ulus devlet içinde var olamamıştır. Ayrıca çevre felaketleri ve uluslararası kurallara olan ihtiyaç  da ulus-devlet yapısını zayıflatmıştır. 

Sonuç olarak milliyetçiliğin farklı formlarının ortaya çıkardığı ulus devlet modeli giderek tahrip olmaktadır. Uluslar içinde milliyetçilik hareketleri şekil ve içerik değiştirerek devam etmektedir. Buradan hareketle “milliyetçiliğin hiçbir formunun yok olmayacağını” söyleyebiliriz. Ancak milliyetçiliğin doğurduğu ulus-devlet modeli için aynı öngörüde bulunmak çok zordur. 21.yy.ın ilk yarısı bize bunun cevabını verecektir. 

İskender Karakaya

Uluslararası İlişkiler 4.Sınıf

Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Çift Anadal 4.sınıf

[1] Etnik Grup; tipik olarak ortak bir geçmiş fikriyle bağlantılı olan ortak bir kültürel ve tarihsel kimliği paylaşan

[2] Halkın Ruhu, bir halkın kültüründe ve özellikle lisanında ifadesini bulan organik kimliği

[3] Self-Determinasyon; kendi kaderini tayin ilkesidir. Hem ulusal bağımsızlık hem de demokratik yönetimi ister.

[4] Askeri yayılma ve emperyal ele geçirme ile uyarılan kamusal heyacan ve kutlama havası

“Oryantalizm” ya da diğer adı ile “Şarkiyatçılık”, Batı medeniyetinin Doğu toplumlarını tanımlamakta kullandığı bir düşünce biçimidir. Şarkiyatçılık, Batı ülkelerinde akademik literatürde kullanılmaktadır. Şark(Doğu) hakkında yazan, ders veren ya da Şarkı araştıran, kişi ise “Şarkiyatçı” olarak nitelendirilmektedir. Yaptığı iş ise Şarkiyatçılıktır.         

Şarkiyatçılık konusunu Batı, Edward Said ile yeniden okumaya, yorumlamaya başlamıştır. Kudüs doğumlu Hıristiyan bir ailenin çocuğu olan Said, Şarkiyatçılık tanımına yeni bir boyut kazandırmış, Batılıları(Batı Halkını) bilmedikleri ya da yanlış bilgi sahibi oldukları bu konuda uyarmıştır. Şarkiyatçılık, 20.yy ile beraber büyük bir ivme kazanmış özellikle Ortadoğu ile ilgilenen büyük güçlerin yakından ilgilendiği bir alan olmuştur. Fakat, Şarkiyatçılığın geçmişi bundan çok öncelere dayanmaktadır. Antik Yunan’dan Eski Roma’ya kadar Batı toplumlarının kafalarında bir “Şark” tanımı mevcuttur. Bunun devamında Batı’nın yaşamış olduğu Reform, Rönesans, Aydınlanma, Kapitalizm ve Modernite süreçlerinde Şark, her zaman için keşfedilmesi gereken ve Batı’nın dışarısında bırakılan bir alan olmuştur.

Edward Said’e göre Şarkiyat: “Şark ile Garp arasında ontolojik(varlık bilim) ve epistomolojik(bilgi bilim) ayrımına dayanan bir düşünce biçimidir.” Burada Said, Batı toplumlarının sahip oldukları bilgi beceri, alt yapı ve geçmişleri ile Şark karşısında kendi üstünlüklerini kişileştirdiklerini öne sürmektedir. Gerçekten, Batı’nın, Şark’ı kendi içinde tanımlamasında kullandığı imgelere bakıldığında bu açıkça görülmektedir. Avrupa toplumlarında Şarklı, “mistik, egzotik bir varlık” olarak tanımlanmış “zevki düşkünü, düşünme yetisinden yoksun, peçesinin altına gizlenen” bir varlık olarak resmedilmiştir.

Şarkiyatçılık Said’in bir başka tanımlamasında: “Şarkla uğraşan ortam kurum olarak, Şarkı ele geçirmek, Şarkı yeniden yapılandırmak ve onun üzerinde yetki kurmak” olan bir batı biçemidir. 

Şarklının Suçu Şarklı Olması!

Şarkiyatçılar için Doğu, “determinist bir bakış açısı” ile bulunduğu şartların ürünüdür. Fakat, Şarkiyatçı bakış açısı bunu olumsuz bir özellik olarak görmektedir. Batılılar için Şarklının suçu orada doğmuş olmasıdır. Batılılar, Şarkı tanımlarken “mantıksız, azgın ve sapkın” tanımlamalarını özellikle kullanılırlar. Doğu onlara göre “yalancı, uyuşuk ve şüphecidir.” Her bakımdan “Anglo-Sakson asilliğinin, zekiliğinin ve zenginliğinin karşısında yer alan bir Şark tanımlaması” vardır. Burada yeni bir kavramla karşılaşmaktayız. Batı toplumu kendisini Şarkı tanımlayarak var etmektedir. Böylece, Batı “Öteki” ve “kimlik nedir ?” tartışmasını başlatmaktadır. 

Kimlik Sorunu ve Batı’nın İki Yüzlülüğü       

Salt anlamı ile kimlik, kişi veya toplumların sahip oldukları özellikleri ile var olmasını yada bu şekilde tanınmasını sağlayan bir özelliktir. Kimlik, kişiyi olduğuyla niteleyen bir özelliğe sahiptir. Hukuk ise olduğuyla değil, yaptığıyla ilgilenir. Fakat, Batı toplumunun kimlik tanımlamasındaki fark, “ben” ve “öteki” kavramlarının kişileştirilmesidir.

Batı’ya göre ancak “öteki” sayesinde “ben” bir anlam kazanır ve işlerlik arz eder. Batı’nın siyasal, sosyal, ekonomik, eğitim gibi alanlarında bunun örneklerini görmek mümkündür. Batı, Şark’ı kimliğinden dolayı hukuksal olarak yargılamaktadır. Bu yargılama Batı’nın zihninde olmaktadır. Ürünlerini de ürettiklerinde göstermektedir. 

Zihinlerde Yaratılan Oryantalizm

Batı’nın(Garp) varlık nedenini Şark ile oluşturduğunu yukarıda söylemiştik. Oryantalistler(Şarkiyatçılar), Doğu ve Batı denildiğinde insanların zihinlerinde belirli kavramlarının sanki “genel-geçer” kurallar gibi oluşturulmasına çaba sarfederler. Belirli bir zihniyet oluşturmak, olayları sorgulamadan kanıksa(t)mak Batı’nın hedefidir. Zihniyet denince  “Bir Topluluğun düşüncesini bilgilendiren ve yönlendiren ve bu topluluğa ait her bireyde görülen inanç ve düşünsel alışkanlıkların tümü” anlaşılmalıdır. Oluşturulan zihniyet sonrasında Batı sahip olduğu araçların vasıtasıyla bilginin betimlemenin dışına çıkarak “istenileni oluşturma” sürecine isteyerek sapmaktadır. Bu, bir süre sonra genel-geçer kural olarak kabul görür. Asıl işte tehlike buradadır. Burada, bilimsellik adı altında empoze edilen ve zihinlerde oluşturulan “baskın bir düşünce” hakimdir. Batı bunu çok güzel kullanmaktadır. Bu bakımdan pozitif bilimleri kullanan Batı, “bilgi ve bilim faşizmi” yapmaktadır.

Batı için yayılmacılık ve sömürgeleştirme doğal bir sonuçtur. Bunun nedenlerinden birincisi Batı’nın sahip olduğu medeniyeti uzaklara götürme görevidir. Batı bunun kendisine yüklenmiş bir vazife olarak görür. İkincisi, Batı’nın mevcut sistemini döndürmek için gereken ürünleri sağlama gereksinimidir.

Batı’nın ürettiği ve pazarladığı her ürün de Oryantalizmin izlerini görmek mümkündür. Bir çok yazar, araştırmacı ve bilim adamının eserlerinde bunları açıkça görülmektedir. Batı bunları yaparken “gizli oryantalizm” ve “açık oryantalizm” olmak üzere iki yol kullanmaktadır.

Açık oryantalizm; tarih, sosyoloji ve filoloji gibi alanlardan faydalanır. Doğu’yu ürünlerinde açık bir şekilde küçümser, aşağılar. Bu oryantalistler bilinçli bir şekilde “Doğu ve Batı arasındaki farkları” irdelerler.

Gizli Oryantalizm; Doğu’nun aşağılanma işini daha sinsi bir biçimde yapmaktadır. Pozitif bilimler hiç çekinmeden kullanılır. Bu gruptaki oryantalistler bilmeyerek ve istemeyerek, farkında olmadan Doğu ile Batı arasındaki farkları kullanırlar.

Batı toplumları bütün bu eylemleri güderken, Doğu’nun bu olanlara sessiz kalışı oryantalizmi başarılı göstermektedir. Bu algılayış sonucunda, “Batı:Özne”, “Doğu:Nesne” konumuna gelmiştir. Bu noktadan sonra her şey Batı’nın hakimiyetine geçmiştir. 

Sonuç:

Batı’nın çabaları sonucunda Doğu insanı ötekileşmeye başlamıştır. Doğu toplumunun içerisinde “birlik ve beraberlik” “azim ve çalışma” gibi değerler Batı tarafından tahrip edilmiştir. Toplumun kendi içinden “bizden adam olmaz” denen mazoşist anlayış türemektedir.

Doğu’nun dini olan İslam, Şarkiyatçıların bu saldırıları sonucunda zarar görmeye başlamıştır. İslam pek çok bakımdan Batı için kışkırtıcı bir nesne olarak görülmüş, bilinçli olarak saldırılar ve bu alana yöneltilmiştir. Tarihte, Hıristiyan-Müslüman savaşı olarak görülen Haçlı Seferleri, Batılıların bu alanda askeri yöntemleri de kullandıkları bir deneme olmuştur. Haçlı Seferleri; bir savaştan çok Şarkiyatçıların İslamiyet’e karşı verdiği bir cevap niteliği taşımıştır.

Batı, Şark için üç tane imge kullanmıştır. Kadın, Cihad Kavramı(Kılıç), Cehalet. Şarkiyatçılar, Doğuyu küçümserken her zaman bu üç nesneyi baş sıralara oturtmuşlardır. Bunun sonucunda İslam Kültürü incelenirken İslam’a yabancılaşma olmuştur. Avrupa kültürünü ve feodalitesini Doğu’da da uygulamak istemişlerdir. “Cihad” kavramını kullanarak “İslam’ın savaştan başka bir şey getirmediğine” vurgu yapmışlardır. Fakat, hepsinin gerçek nedeni Batı’nın, Şark üzerindeki emellerinden başka bir şey değildir. Gerçekle uzaktan yakından ilgisi yoktur. Çünkü, Batı Şark’ın yapısını ve dinamiklerini anlamamış, kendisine göre tanımlama getirmiş bunun sonucunda gerçek dışı sonuçlar elde edilmiştir.

Gelinen bu noktada Batı’nın, Doğu’daki fiziki kaynaklara ve yayılma alanlarına ihtiyacı alanları olduğu müddetçe Şarkiyatçılık olanca hızı ile süreceğe benzemektedir. Fakat, Doğu’nun yapması gereken kendisine yöneltilen bu tehdit karşısında aynı araçlarla karşılık vermek olmalıdır. Artık, Doğu toplumları da kendince bir “Batı” tanımlamasına gitmelidir. Oyunu kuralına göre oynamalıdır.  

Oryantalist bakış açısı üzerine bir hikaye 

Amerika’da New York’ta 25 yaşlarında genç bir adam sinemanın önünden geçerken yaşlı kadın ile torunu sinemadan çıkarlar. Bu sırada, azgın bir köpek kadın ile çocuğa saldırmak için koşmaya başlar. Adam tehlikeyi fark edip köpeği kadına saldırmadan durdurur. Oradan geçen bir polis memuru adamı kutlar ve polis merkezine çay içmeye davet eder. O sırada orada bulunan bir gazeteci de adamı tebrik eder. Adamı onurlandırmak için, ertesi gün gazetede kocaman puntolarla şunu yazar: “Kahraman New York’lu zavallı kadını azgın köpeğin elinden kurtardı.Adam, gazeteyi görür ve şaşkınlık içinde gazeteyi arar. “Ben New York’lu değilim” diye muhabiri uyarır. Muhabir olayı anlar ve ertesi gün başlığı değiştirir.“Kahraman Amerikalı, zavallı kadını azgın köpeğin elinden kurtardı.”Adam gazeteyi görür tekrar muhabiri arar ve “Ben ABD’li de değilim diye uyarır.” Muhabir adama kızar ve sorar “Peki siz nerelisiniz?” diye, adam da Pakistanlıyım der. Ertesi gün gazetede daha büyük puntolarla şu habere yer verilir.“İslami Radikaller zavallı amerikan köpeğini öldürdü…..”   

İskender Karakaya Uluslararası İlişkiler 4.Sınıf

Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi 4.Sınıf (Çift Anadal)

iskenderkarakaya@hotmail.com    

Bu çalışma da bölgenin tarihi incelenecek, özerk yapısı hakkında bilgi verilecek, bölgenin etnik yapısı ve ilişkilerine değinilecek ve bölge ülkeleri olan İtalya, Avusturya tarafından bölgenin ne anlama geldiği, neden tartışma konusu olduğu sorularına yanıt aranmaya çalışılacaktır. Fakat, İtalya’nın “bölgeli devlet” yapısında yaklaşık 60 yıldır tartışma konusu olan Güney Tirol sorununa girmeden önce tarihsel süreci incelemek gerekmektedir.

1)    Güney Tirol Neresidir ?

Güney Tirol ili, İtalya’nın Trentino-Güney Tirol bölgesinde yer almaktadır. Bölge’nin başkenti Bolzano’dur. Bölgenin siyasi yapısında özerklik mevcuttur. 116 belediyeden oluşmuştur. Bölge’nin yüzölçümü 7.400 km² ve nüfusu 476.000’dır.(2004)[1]. Bölge’nin etnik yapısında Alman, İtalyan ve eski Roma diyalektiğini konuşan Ladin halkları mevcuttur.

a)      Tarihsel Süreç

i)        1919-1922 arası dönem

Güney Tirol, 1914’te başlayan Birinci Dünya Savaşından önce Avusturya – Macaristan İmparatorluğunun bir parçasıdır. Coğrafi olarak, bugünkü Avusturya’nın ili olan Kuzey Tirol ile yine bugünkü İtalya’nın ili olan Güney Tirol’den oluşmaktadır.  Bu dönemde Almanlar,  nüfus bakımından çoğunlu oluşturmaktadır. 1919’daki St. Germain Barış Anlaşması ile bölge İtalya’ya bırakılmıştır. Fakat bu tarihten sonra Avusturya ve Tirol, bu uygulamanın, 8 Ocak 1918’deki konuşmasında , ABD Devlet Başkanı Wilson’un açıkladığı prensiplere ters düştüğü gerekçesi ile itiraz etmiştir. Wilson’un 9. ilkesi “ Sınırların uluslara göre yeniden düzenlenmesini” içermektedir[2].Burada Avusturya’nın bölge hakkındaki iddiası: “Wilson Prensiplerine de uygun olarak Almanca konuşulan Güney Tirol’ün Avusturya’ya bırakılması ve İtalyanca’nın daha hakim olduğu Trento bölgelerinin de İtalya’da kalması” şeklinde olmuştur.Fakat İtalyan karşı tezine göre ise: “İtalyan nüfusunun yaşadığı Trento bölgesinin, Alman unsurların daha fazla olduğu Güney Tirol’den daha büyük olduğu ve bölgenin “Venezia Tridentina” adı altında bir bütün olduğu bu yüzden İtalyan çoğunluğun fazla olması sebebiyle bölgenin İtalya’ya bırakılması” şeklinde olmuştur. Elbette bölgenin İtalya bakımından önemi bununla sınırlı değildir. İtalya için bölgenin ne anlama geldiği şu şekilde sıralanabilir:

·        Brenner Geçidi’nin doğal bir koruma mevzisi olması(Avusturya’ya karşı)

·        Güney Tirol’ün, politik ve coğrafi olarak Adriyatik ile diğer bölgeler arasında bir köprü durumunda olması

·        Bölgedeki Alman unsurların Batı Roma’yı yıkan Germen kavimlerinden gelmediği ve dolayısı ile zamanla Almanlaştığı bununda İtalyan kültüründen gelmeleri olasılığını güçlendirmesi[3] 

ii)       1922 Devrimi ve Musollini Yönetimi

1922 yılında İtalya’da Musollini önderliğinde faşistler yönetimi ele geçirmişlerdir. Bu tarihten sonra Güney Tirol bölgesinde İtalyanlaştırmanın başladığını ve acımasız bir asimilasyon politikasının uygulandığı görülmektedir. İtalyanca resmi dil ilan edilmiştir. Mahkemelerde, kamu kurumlarında herkesin İtalyanca bilmesi şart koşulmuştur. İsimler, mahaller ve coğrafi terimler İtalyanca’ya  çevrilmiştir. Okullarda eğitim dili İtalyanca olmuştur. İtalyanca dışında yayın yapan gazeteler kapatılmıştır. Avusturya’nın basın ve radyo unsurlarının Güney Tirol’e girişi yasaklanmış, Almanca adeta bir bölücü unsur gibi görülerek kullanımı asgari seviyeye indirilmeye çalışılmıştır. Almanca konuşan kesimin politik partileri kapatılmıştır. Bu baskılara karşılık Güney Tirol halkında(Almanca konuşan grup) grup kimliği oluşmuştur. Yeraltı okulları kurularak Almanca’nın öğretimine başlanmıştır. Burada, din konusunda İtalyan yönetimi Almanca eğitime izin vermiştir. 1934 yılı geldiğinde Musollini yönetimi asimilasyon hızını yavaşlatmış ve bölgesel kalkınma ile endüstriyel hamlelere hız vermiştir. Bu dönemde Güney Tirol bölgesinin halk kesimi genel olarak tarımsal ekonomi ile uğraştığından dolayı bölge dışarıdan(özellikle İtalyan) göç almıştır. 1939 yılına gelindiğinde 8.000’den 81.000’e çıkan İtalyan nüfus %4’ten 25’e ulaşmıştır.[4] 1939 yılında Musollini ve Hitler, Güney Tirol konusunda anlaşmaya varmıştır Anlaşmaya göre Güney Trol’deki Almanlara iki seçenek sunulmuştur. Birincisi, 1000 yıldır yaşadıkları topraklardan ayrılarak Alman Reich’ı sınırlarına göç etmek, ikincisi ise bulundukları topraklarda kalıp asimilasyon politikalarına razı olmak şeklinde olmuştur. Bunun sonucunda %86 oranında bir kesim ayrılmak için oy kullanmıştır(200.000 kişi) Fakat, 75.000 kişi Almanya’ya göç etmiş geri kalanı ise bir süre sonra Güney Tirol’e geri dönmüştür.

iii)     Savaş Sonrası Gelişmeler 1945-1946

İkinci Dünya Savaşı sonrasında, Güney Tirol’de ortaya çıkan yıkımdan payını almıştır. Savaş sonrasının zorlukları bir yana, 25 yıldır öğrenilmesi yasaklanan, zorluklar çıkartılan Alman dili ve kültürünün unutulması sonucunda Alman unsurların hayat standartları bundan olumsuz etkilenmiştir. Kamudan, eğitim kurumlarından ve basın-yayından dışlanan Almanlara bunun yanında savaşın sonuçları da eklenince ortaya çıkan manzara iyice kötüleşmiştir.1945 yılında müttefiklerin zaferinden sonra Güney Tirol’ün ortak görüşü Avusturya ile birleşme yönünde eğilim göstermiştir. Halk, SVP (Sudtiroler Volks Partei) önderliğinde organize olmuştur. Etnik kimliğin politik ortamda savunulması bakımından SVP çok iyi bir örnektir.[5] Bu partinin tabanını sağ ve sol kesimdeki işçiler, ticaret birlikleri ve meslek ve iş odaları mensupları oluşturmaktadır. Parti, Güney Tirol’ün %85’i ile Ladin azınlığın %60’ının desteğini arkasına almıştır[6].1946 yılından sonra Müttefikler tarafından, politik nedenlerden dolayı İtalya’nın Güney Trol’deki hakimiyetinin devamına karar verilmiştir. Paris Barış Konferansında müttefikler tarafından İtalya ve Avusturya’ya bir anlaşmaya varılması tavsiye edilmiştir. SVP’ de bu noktada sürece dahil olmuştur. Görüşmeler sonunda Avusturya ve SVP tarafı varılacak bir anlaşma da uluslararası garanti istemişlerdir.5 Eylül 1946 tarihinde Avusturya Dış İşleri Bakanı Gruber ve İtalya Başbakanı De Gasperi’ nin adlarını verdiği Gruber – De Gasperi (Paris Anlaşması) anlaşması imzalanmıştır.[7]Anlaşma’da Almanca konuşan Güney Tirol vatandaşlarının hakları ile ilgili birçok düzenleme vardır. Bunların bazıları:

·        Anadilde, temel ve ikinci derecede eğitim

·        İtalyan ve Alman dillerinin kamu binalarında ve resmi dokümanlarda birlikte kullanılması(iki dilli hizmet)

·        Geçmiş yıllarda İtalyanlaşmış Alman aile isimlerinin yeniden kurulması

·        İki etnik grup arasında iş istihdamı gibi konularda eşitlik hakkına saygı

Bunların dışında, belirtilen alanlarda özerk yasama ve bölgesel yürütme gücündeki uygulamalar garanti altına alınacaktır. İtalyan hükümeti Avusturya ile dostluk ilişkileri kuracak ve Avusturya  ile danışma halinde olacaktır.[8]1947 yılında İtalyan Barış Anlaşması, Paris Anlaşmasına eklenmiştir. Fakat Paris anlaşmasında sorun olan iki konu vardır. Birincisi; Bazı alanlarda ortaya çıkan belirsizliklerdir. Otonomi’nin nerede uygulanacağı, dillerin durumu, bölgesel tanım ile coğrafi tanım arasındaki farklar gibi. İkincisi ise; Anlaşma’da olmayan bir şeyi İtalyanlar istediği zaman Avusturya tarafının bundan vazgeçme durumudur. Bu da Avusturya’da şok etkisi yaratmıştır. Sonucunda Paris Anlaşması’nın sınırlı olarak uygulandığı söylenebilir. 

iv)     1948 Özerk Statüsü ve Trento Alto Adigo Bölgesinin Oluşturulması

1948 yılında İtalya yönetimi başlayınca, Bolzano(Güney Tirol) ile Trento illerini birleştirerek Trento – Alto Adigo bölgesini kurmuştur. Trento nüfus olarak Bozen’den büyüktür. Büyük çoğunluğunu İtalyan unsular oluşturmaktadır. Yasama ve idari güçler(yürütme) Bölgesel Parlamento da temsil edilmiştir. Parlamento ise iki ilin temsilcilerinden oluşmuştur. Bütün bölgesel kararların merkezinde Roma hükümetinden onay alma zorunluluğu vardır. Ayrıca Trento – Alto Adigo özerk bölgesinde, merkezi hükümetin “ulusal çıkarlar, sosyal ve ekonomik reformların yönetilmesi” gibi konularda geniş yetkileri vardır.[9]Oluşan yapıda, Bölgesel Parlamento’nun 2/3 ü İtalyan vekillerden oluşmuştur. Bolzano ilinde ise Parlamento’nun 2/3 ü Alman vekillerden oluşmuştur.  İtalyanca resmi dil olmuştur. 1952 yılında G. Tirol’de ki Almanların Almanca’nın da resmi dil olması için yaptıkları başvuru reddedilmiştir. Ama Almanca’nın kamuda kullanılmasına izin verilmiştir.Kamu istihdamındaki etnik orantılılığa saygı duyulacağı belirtilmiştir. Eğitim’de okullarda 3 etnik grubun dili de kendi yönetimlerinde öğretilmesi sağlanacak ve İtalyan eğitim sistemine entegre edilecektir.Özerkliğin bu gibi özelliklerine rağmen, koşullar ekonomik olarak Güney Tirol’e çok az gelir imkanı sağlamıştır. Bunun doğal ekonomik sonucu da merkezi hükümete olan bağlılık olmuştur.

v)      Güney Tirol’de Kriz Dönemi 1950 – 1959

1950’li yıllarda Avrupa’da başlayan değişim rüzgarlarından Güney Tirol’de etkilenmiştir.  Tarımsal üretim biçiminin hizmet sektörüne dönüşmeye başladığı bu dönemde Güney Tirol’de geçimini tarım ile sağlayan halk Avusturya’ya doğru göç etmenin şartlarını araştırmaya başlamıştır. Burada aynı zamanda bölgedeki halktan gelen değişim talepleri olumsuz yanıtlar almıştır. 1956’dan itibaren uluslararası kamuoyunun dikkatini Tirol çekmeye başlamıştır. 1957 yılında, merkezi hükümet “kamu inşası programını” başlatmıştır. Almanlar, bununla birlikte İtalyanların bölgeye gelmesinin kolaylaşacağını düşünmüştür. Buna tepki olarak Güney Tirol’ün Trento’dan ayrılması ve Güney Trol’lülerin bölgesel parlamentodan çekilmesi için kitlesel gösteriler yapılmıştır. 1955’te Avusturya’daki işgal Avusturya Devlet Anlaşması ile bitmiştir.  Bundan sonra Avusturya’nın sınırları sorunu masaya yatırılmıştır. 1 Ocak 1938’deki sınırları garanti edilmiştir. 1958 yılında SVP tarafından özerklik konusunda destek çıkmıştır. Fakat bu İtalyan milliyetçilerini tedirgin etmiş ve “kimin İtalyan olduğu”[10] tartışmasını da beraberinde getirmiştir. Avusturya’nın Güney Tirol’ün özerklik haklarına bakışı ise SVP ile paralel olmuştur.1960 yılı geldiğinde Avusturya tarafından İtalya’ya Güney Tirol sorununu BM’ye götürme önerisi yapılmıştır. 1497 sayılı karara göre “İki tarafın sorunlara ve farklılıklara çözüm bulmak için görüşmelere devam etmesi(Paris Anlaşması uygulamaları temelinde)” [11]öngörülmüştür. Olay bundan sonraki aşamada İtalya’nın iç meselesi olmaktan çıkıp uluslar arası boyut kazanmıştır.9 yıl kadar süren görüşmeler ve SVP’nin de taraf olarak sürece dahil olmasıyla 1969 yılında İtalya ve Avusturya Hükümetleri 137 önlemi içeren bir paket üzerinde anlaştılar. Bu paketteki uygulamaların gerçek anlamda başarıya ulaşmasında SVP’nin desteği önemli olmuştur. SVP 1969’da olağanüstü kongresi bunu da içermiştir.[12] 

2)    Güney Tirol’ün Statüsü

a)      1972 Güney Tirol’ün Özerkliği

1972 yılında özerklik resmen ilan edilmiştir. Merkezi Roma Hükümeti’nin onayı ve önemleri ile özerklik sağlanmıştır. Fakat Güney Tirol halkı bu özerklik ile psikolojik olarak iki şey kazanmıştır. Birincisi; İtalyan devletinin azınlıklara olan tutumundaki değişimdir.Güney Tirol insanları kendileri ilk defa 50 yıl sonra “Güney Tirol” olarak ifade edebilmişlerdir. İkincisi ise eğer bölge, merkezi hükümetin yürütme organının yetki alanında  kalması durumunda, tarım, ormancılık, kıyıların korunması, iletişim, ilin çıkarları gibi bir çok konunun merkezi hükümete devredileceği sorunu olmuştur. [13] Bütün bu kazanımların yanında özerklik ile oluşan yönetim organları şunlardır.

i)        Parlamento

Güney Tirol Parlamentosu, Trentino-Güney Tirol Bölge Parlamentosunun bir parçasıdır. Bölgesel Parlamento, Güney Tirol ve Trentino olarak bölünen iki vilayetten oluşur. Seçilen her bir vekil otomatikman Bölgesel Parlamentonun da üyesi olmaktadır. 1983’ten beri 70 üyeli olan Bölgesel Parlamentonun dağılımı Trentino 35 – Güney Tirol 35 şeklinde olmaktadır.[14] Seçimler gizli oyla yapılır. Parlamentonun görev süresi 5 yıldır. Bütün vekiller İtalya Cumhuriyetine bağlılık yemini ederler. İtalyan ve Alman dillerinin her ikisi de Parlamento da kullanılır.

ii)       Hükümet

Özerkliğin elde edilmesinden önce hükümet yapısında bölgeyi oluşturan unsurların etnik dağılımında bir uyumluluk aranmıştır. Bunun doğal sonucu olarakta çoğunluğu olan etnik unsur gerçek anlamda hükümet olamamaktadır. Koalisyonlar burada her zaman çözüm olmuştur. Ayrıca hükümet il yasaları çıkartarak bütçenin 116 belediye arasında verimli kullanılması ve yönetimin denetlenmeleri aşamalarında çaba sarf etmiştir.

iii)     Başkanlık

Başkan aynı zamanda hükümetin başı ve ilin başkanıdır. İl’in yasal temsilcisidir. Kararnameleri çıkarmaya yetkilidir. Bakanları kendisi atar. İki etnik gruptan birer tane başkan yardımcısı seçmektedir. Başkan yardımcılarını, görevden alma yada tekrar atama yetkisi vardır.[15]

3)     Güney Tirol’deki Siyasi Yapı ve 1980 Sonrası Dönem

1972 yılında özerkliğin resmiyet kazanması ile 1969 yılında İtalyan ve Alman taraflarının anlaştığı paket üzerindeki tartışmalar 1980’ler boyunca devam etmiş ve SVP’nin politikalarını radikal olarak gözden geçirdiği 1995’e(Avusturya’nın AB’ye girişi) kadar gelmiştir.

a)      SVP’de Politika Değişikliği

Güney Tirol ve siyasi alandaki temsilcisi olan SVP’nin temel amacı Avusturya ile birleşmektir. Bununla beraber 1980’lerde özerkliğin uygulanması konusunda olan bazı olaylarda bu tezi güçlendirmiştir. 1988’de mahkemelerde ve polis gücünde eşit dil sorunu buna örnektir.[16]1995’te Avusturya’nın AB’ye girişi ile SVP’nin politikaları tamamen değişmiştir. Klasik irredentist politikasından sıyrılarak, Avrupa Birliği Makro Bölgesine dahil olarak ana vatan Avusturya ile entegrasyon yollarını aramıştır. SV’ 1945-1992 arası Avrupa’ya kapalı ve merkez sağ’da yer alan bir yapıda iken 1992 sonrasında Avrupa konusuna gerek ekonomik gerekse sosyal refah bakımından daha ılımlı yaklaşmıştır.[17] SVP’nin Avrupa Partilerindeki birleşim noktası ise Hıristiyan Demokrat Partiler ve kapitalist ekonomi görüşünü destekleyen partilerdir. 1979’dan beri Avrupa Partiler Birliğindeki bu grupta aktif şekilde yer almaktadır. SVP için şu sonuca varılabilir: “1992’de 40 yıldır uğraştığı Avusturya ile klasik entegrasyon düşüncesini tamamladığıdır. Bu tarihten itibaren, Avrupa Birliği’nin bu birleşme için araç olarak kullanmak istemektedir. 2001’de elde edilen “yoğunlaşmış otonomi” ile de gelecekte İtalya’da diğer bölgelere nazaran daha ayrıcalıklı konumdaki durumunu pekiştirmiştir.SVP’nin İtalya hakkındaki görüşleri ise şudur: “İtalyan devleti ulus üstü yapıya entegre olunca, içindeki özerk bölgelere daha saygılı davranacaktır”. Bunda en önemli nokta Güney Tirol’ün elde edeceği Ekonomik Kaynaklar ve Altyapı Olanakları ve Fonlar olacaktır. Ayrıca bölgeler arasındaki işbirliği artacak ve Avusturya ile bağlantı imkanları güçlenecektir. 

4)    İtalya’nın Son Dönemde Olayı Bakışı

İtalya’nın olaya bakışından önce İtalya’daki mevcut siyasi yapı hakkında biraz bilgi vermek gerekmektedir. İtalyan devletindeki yönetim biçimi “bölgeli devlet” statüsüne dayanmaktadır. İtalyan Anayasası özerkliği güvence altına almakla birlikte, merkezi yönetimin özerk yönetime bazı konularda müdahalesine olanak vermiştir. Özerk bölgelerin hazırlayacağı yasaların merkezi yönetimden onay alması zorunludur. Yani merkezi yönetimin, özerk yönetime açık bir üstünlüğü vardır.[18]Burada ikinci dünya savaşı Güney Tirol bölgesinde oluşan fiili durum üzerine İtalya 1948 ve 1972 yıllarında bölgeye özerklik statüsü tanıyarak, bir nevi ayrılık isteklerini baskılamıştır. İtalyan Yönetimi son dönemde sorunları aza indirgeyerek ve en azından azınlıklara saygı duyarak bölgede bir hoşnutluk yaratmıştır. SVP’nin de 1980’lerden itibaren  1992 sonrasında politikalarını değiştirerek ekonomik ve bölgesel entegrasyona önem vermesi, sorunun klasik milliyetçilikten çıktığını göstermektedir. 2001 yılında verilen yoğunlaşmış özerklikte bunun sonucudur. Sonuç olarak İtalyan Devletinin ayrılmaya karşı çıkarak bölgenin ekonomik kalkınmasına Avrupa Birliği Entegrasyonu çerçevesinde sıcak baktığı söylenebilir.   

5)     Avusturya’nın Olaya Bakışı ve Avrupa Birliği Politikaları

1995 yılında Avusturya’nın Avrupa Birliğine girişi Güney Tirol sorununa yeni bir boyut kazandırmıştır. Avusturya bu dönemden sonra Avrupa Makro Bölgesinin kurulumunu amaçlamış ve Güney Tirol ile bu şekilde bağlantı kurmaya istemiştir. Bunun devamında 1998 yılında  sağlanan Schengen Anlaşması da buna yardımcı olan ek bir unsurdur. Aslında Avusturya ve SVP’nin bu dönemde “yeni bölgeselcilik ile “eski bölgeselcilik” arasında tercih yaptığını bize göstermektedir. Eski bölgeselcilik kavramı bize: “etnisite ve dil temelli bir milliyetçilik anlayışını” açıklarken, yeni bölgeselcilik ise “etkili yönetim, ekonomik gelişme ve kalkınma” kavramları üzerine temellenmiştir. [19]Burada Güney Tirol’lüler ikinciyi tercih etmişlerdir. Bu anlayışa rağmen temel haklar sorunu ve Avrupa Vatandaşlığı kavramları Güney Tirol’de korku yaratmıştır. 1999 yılında Güney Tirol İl Başkanı: “Otonominin korunması Roma’ya olduğu kadar Brüksel’e de aynı prensipleri içerir.”demiştir. Burada, özerkliğe olan bağlılığının ne kadar önemli olduğu da görülmektedir.Avusturya Hükümeti 1990’ların başlamasıyla birlikte İtalya’nın sorunlarının çözümüne yönelik olumlu tutumundan dolayı BM Genel Sekreterine deklarasyona yayınlayarak destek vermiştir. Avusturya’nın, Güney Tirol üzerindeki “koruyucu gücü” statüsünün devam ettiğini ve ciddi sorunlarda Uluslar Adalet Mahkemesine başvurmanın yollarını araştıracağı üzerinde önemle durmuştur.

a)      Avrupa Birliği Politikaları ve Güney Tirol

Avrupa Birliği ile Güney Tirol, 1990’lardan itibaren yakın ilişkiler içine girmiştir. Güney Tirol temsilcileri Avrupa Birliği Bölgeler Komitesinin aktif üyeleri arasında yer almaktadır. Güney Tirol’ün kalkınması konusunda, Ortak Tarım Politikası, Yapısal Fonlar ve Topluluk Programları Güney Tirol Halkı için birer şans durumundadır. [20]Siyasi ortamda, Hıristiyan Demokrat  Partileri ile SVP’nin ideolojik olarak yakın teması vardır. Fakat burada gözden kaçırılmaması gereken nokta Avrupa Birliği – Güney Tirol özerk bölgesi arasındaki ilişkinin ekonomik boyutlu olduğudur. Avrupa Birliği’nin siyasi anlamda bir amacı yoktur. Avrupa Birliği gerek Avusturya, gerek SVP tarafından zaman zaman kullanılmıştır.Bir başka konu ise üç farklı dilin konuşulduğu ve özerk yapının mevcut olduğu Güney Tirol – Trento bölgesinin diğer bölgelere model olabileceği görüşüdür. Avrupa bu bakımdan da konunun üstünde önemle durmaktadır.

6)    Sonuç:

Güney Tirol Sorunu, 20.YY’ da İtalya ile Avusturya arasındaki önemli siyasi meselelerden biridir. Sorunun kaynağının, taraflarının ve içeriğinin anlaşılmaya çalışıldığı bu makale de yazar tarafından elde edilen sonuçlar şunlardır.

Avusturya için:

·        Güney Tirol bölgesi ile etnik bağları vardır. Birinci Dünya Savaşından sonra self-determinasyon hakkına aykırı bir biçimde kendisinden koparılmıştır.

·        1955 yılında bağımsızlığın ilan edilmesinden sonra İtalya ile sınır sorunlarında öncelikli mesele durumuna gelmiştir. Avusturya, Tirol’ün koruyucu gücü statüsündedir. İtalya’nın Güney Tirol özerk bölgesi ile olan sorunlarında konuya bu bakımdan müdahildir.

·        Avusturya, BM Genel Sekreterini konuya dahil ederek konuya uluslar arası bir nitelik kazandırmış, kendisinin de 1995 yılında Avrupa Birliği Üyesi olmasıyla konu Ulusüstü bir yapıda, Bölgeler Komitesinin ilgi alanına girmiştir.

·        Avusturya son dönemde Tirol’ün kalkınması, tarıma dayalı ekonominin dönüşümünün sağlanması ve bölgesel refah seviyesinin maksimum düzeyde sağlanması üzerine temellenmiştir. 

Güney Tirol için;

·        Güney Tirol Alman nüfusunun çoğunlukta olduğu bir yerdir. Dolayısıyla, özerk yapıda da olsa Anavatan Avusturya ile olan etnik bağları yadsınamaz. Milliyetçilik ve etnik entegrasyon amaçları hep var olmuştur.

·        1945-1992 arası dönemde klasik entegrasyon amacı güdülmüş ama 1992’den sonra temel hedef ekonomik ve bölgesel kalkınmaya yoğunlaşmıştır.

·        Tirol’lüler kendi kimliklerini, yaşam tarzlarını ve göreneklerini korumakta kararlıdır. Özerk yapı onlar için çok önemlidir. Ama değişen dünyada ekonomik ve sosyal refahlarını arttırmadan var olamayacaklarını da iyi bilmektedirler. Eski bölgeselcilikten yeni bölgeselciliğe geçiş yapmışlardır. 

İtalya için

·        İtalya için Güney Tirol Bölgesi Trento ili ile beraber özerk yapıda bir bütündür. Birinden vazgeçmesi mümkün değildir. Oradaki Alman unsurların varlığından dolayı 1948 ve 1972’de özerk statüler tanımıştır.

·        İtalya için diğer taraflar gibi son dönemde bölgenin ekonomik bakımdan kalkınması önemlidir. Bölgenin Avusturya ile birleşmesi kabul edilemeyecek isteklerdir.

·        Son dönemde 1969 yılında Avusturya ile İtalya’nın üzerinde anlaştığı paketteki sorunlu maddeler çözülmeye başlamıştır. Bu da konunun “ayrılmadan kalkınmaya” doğru geçtiğini bize göstermektedir.                                                                                                

Kaynakça

HALASZ, Ivan. “Models of Kin Majority Protection in Central and Eastern Europed”, Budapest 2003.

KAGER, Thomas. “South Tyrol : Mitageted but not resolved”, http://www.trinstitute.org/ojpcr/1_3kag.htm (8 Ağustos 2006)

FİLİPPO, Tronconi.  “Etnic İdentity and party competition. An analysis of electoral performance of etnoregionalist parties in Western Europe.”, Rivista İtaliana di Scienza Politica 35        

ALCOCK,Anthony, “The South Tyrol Autonomy”,  http://www.provinz.bz.it/lpa/autonomy/South-Tyrol%20Autonomy.pdf, (8 Ağustos 2006)  Bolzano Mayıs 2001        

UYGUN, Oktay. “Ulusüstü Siyasal Birlikler ve Küreselleşme”, http://www.stratejik.yildiz.edu.tr/makale7.htm   (15 Ağustos 2006)         

MASSETTİ, Emanuelle, “Regionalist Parties and European İntegration: İdeology or Rationality?”, UACES Student Forum 20-21 April Oxford  

STEİNBREİCH, Sonja. , South Tyrol: Conflict Etnicity, http://www.american.edu/TED/ice/tyrol.htm  (15 Ağustos 2006)

PROVİNCİAL STATİSTİCS İNSTUTE, South Tyrol in Figures 2005, http://www.provincia.bz.it/downloads/Siz_2005-eng.pdf (17 Ağustos2006)

[3] Antony Alcock, s.2

[4] Thomas Kager, “South Tyrol: Mitigated but not Resolved”, 9 Ağustos 2006, http://www.trinstitute.org/ojpcr/1_3kag.htm s.8

[5] Filippo Tronconi, “Etnic identity and party competition. An analysis of the electoral performance of ethnoregionalist parties in Western Europe.” Revista İtaliana di Scienza Politica 35, 2005, s.141

[6] Antony Alcock, s.3

[7] İvan Halasz, s.278

[8] Antony Alcock, s.5

[9] Antony Alcock, s.7

[10] Antony Alcock, s.9

[11] Antony Alcock, s.9

[12] Ivan Halasz, “Models of Kin Majority Protection in Centreal and Eastern Europe”, Budapest 2005, ss.263-265

[13] Antony Alcock, s.11

[14] Antony Alcock, s.12

[15] Antony Alcock, s.12

[16] Thomas Kager, s.4

[17] Emanuelle Massetti, Regionalist Parties and European İntegration, İdeologgy and Rationality, UACES Student Forum 20-21 April Oxford, s.19

[18] Oktay Uygun, Ulusüstü Siyasal Birlikler ve Küreselleşme, 26 Ağustos 2006, http://www.stratejik.yildiz.edu.tr/makale7.htm, s.1

[19] Emanuelle Massetti, ss.19-20

[20] Antony Alcock, s.21